1Chī-chūi親像智慧ê人？是誰知事情ê開拆？人ê智慧hō͘伊ê面有光，也hō͘伊剛強ê面得tio̍h改換。Chī-chūi chhin-chhiūⁿ tì-hūi ê lâng? chī-chūi chai sū-chêng ê khui-thiah? Lâng ê tì-hūi hō͘ i ê bīn ū kng, iā hō͘ i kong-kiông ê bīn tit-tio̍h kóe-ōaⁿ.

2我講，Tio̍h守王ê命令，因為有kí上帝來chiù-chōa。Góa kóng, Tio̍h siú ông ê bēng-lēng, in-ūi ū kí Siōng-tè lâi chiù-chōa.

3M̄-thang趕緊離開伊ê面前，m̄-thang久長tiàm tī pháiⁿ ê事；因為伊凡事lóng照家己ê心意來行。M̄-thang kóaⁿ-kín lī-khui i ê bīn-chêng, m̄-thang kú-tn̂g tiàm tī pháiⁿ ê sū; in-ūi i hoân-sū lóng chiàu ka-kī ê sim-ì lâi kiâⁿ.

4因為王ê話有權，是誰會對伊講，你做甚麼ah？In-ūi ông ê ōe ū koân, chī-chūi ōe tùi i kóng, Lí chòe sím-mi̍h ah?

5守命令ê人bōe tú-tio̍h災厄；智慧ê人ê心能辯明時勢kap審判。Siú bēng-lēng ê lâng bōe tú-tio̍h chai-ē; tì-hūi ê lâng ê sim ōe piān-bêng sî-sè kap sím-phòaⁿ.

6Ta̍k項事lóng有伊ê時kap審判；因為人ê苦難，重重teh tī伊。Ta̍k-hāng sū lóng ū i ê sî kap sím-phòaⁿ; in-ūi lâng ê khó͘-lān, tāng-tāng teh tī i.

7因為伊m̄知將來ê事；因為後來怎樣，是誰會kā伊講ah？In-ūi i m̄-chai chiong-lâi ê sū; in-ūi āu-lâi cháiⁿ-iūⁿ, chī-chūi ōe kā i kóng ah?

8無人會管伊ê活命，將活命留teh，也無人會管死ê日；chit號ê交戰bōe免得，罪惡也bōe救行伊ê。Bô lâng ōe koán i ê oa̍h-miā, chiong oa̍h-miā lâu--teh, iā bô lâng ōe koán sí ê ji̍t; chit-hō ê kau-chiàn bōe bián--tit, chōe-ok iā bōe kiù kiâⁿ-i--ê.

9這一切我lóng有看見，也專心查考日光ê下面所做一切ê事；有時chit人管hit人，致到害tio̍h伊。Che it-chhè góa lóng ū khòaⁿ-kìⁿ, iā choan-sim chhâ-khó ji̍t-kng ê ē-bīn só͘ chòe it-chhè ê sū; ū-sî chit-lâng koán hit-lâng, tì-kàu hāi-tio̍h i.

10我看見pháiⁿ人埋葬，歸tī墓；koh行正直ê離開聖ê所在，tī城內hō͘人bōe記得；這也是空虛。Góa khòaⁿ-kìⁿ pháiⁿ-lâng bâi-chòng, kui tī bōng; koh kiâⁿ chèng-ti̍t--ê lī-khui sèng ê só͘-chāi, tī siâⁿ-lāi hō͘ lâng bōe-kì-tit; che iā sī khang-hu.

11因為定罪，無立刻施行刑罰，所以世間人心大膽行pháiⁿ。In-ūi tēng-chōe, bô li̍p-khek si-hêng hêng-hoa̍t, só͘-í sè-kan lâng sim tōa-táⁿ kiâⁿ-pháiⁿ.

12罪人雖然做pháiⁿ一百pái，iáu-kú食長歲壽，但是我準準知，敬畏上帝ê，就是tī伊ê面前敬畏ê人，到尾beh得tio̍h福氣。Chōe-jîn sui-jiân chòe-pháiⁿ chi̍t-pah pái, iáu-kú chia̍h tn̂g hè-siū, nā-sī góa chún-chún chai, kèng-ùi Siōng-tè ê, chiū-sī tī I ê bīn-chêng kèng-ùi ê lâng, kàu-bé beh tit-tio̍h hok-khì.

13總是pháiⁿ人bōe得tio̍h福氣，也bōe得tio̍h長歲壽，是親像影，因為伊無敬畏tī上帝ê面前。Chóng-sī pháiⁿ-lâng bōe tit-tio̍h hok-khì, iā bōe tit-tio̍h tn̂g hè-siū, sī chhin-chhiūⁿ iáⁿ, in-ūi i bô kèng-ùi tī Siōng-tè ê bīn-chêng.

14世上有發現一件空虛ê事，就是有義人，伊所tú-tio̍h-ê照pháiⁿ人ê行做，koh有pháiⁿ人，伊所tú-tio̍h-ê照義人ê行做；我講，這也是空虛。Sè-chiūⁿ ū hoat-hiān chi̍t-kiāⁿ khang-hu ê sū, chiū-sī ū gī-lâng, i só͘ tú-tio̍h--ê chiàu pháiⁿ-lâng ê kiâⁿ-chòe, koh ū pháiⁿ-lâng, i só͘ tú-tio̍h--ê chiàu gī-lâng ê kiâⁿ-chòe; góa kóng, Che iā sī khang-hu.

15我就o-ló快樂ê事；因為人tī日光ê下面，m̄值tio̍h來食來lim來快樂；因為伊tī日光ê下面上帝賞賜伊一生ê年歲，tī伊所勞碌ê這常常kap伊tī-teh。góa chiū o-ló khoài-lo̍k ê sū; in-ūi lâng tī ji̍t-kng ê ē-bīn, m̄-ta̍t-tio̍h lâi chia̍h lâi lim lâi khoài-lo̍k; in-ūi i tī ji̍t-kng ê ē-bīn Siōng-tè siúⁿ-sù i it-seng ê nî-hè, tī i só͘ lô-lo̍k--ê che siông-siông kap i tī-teh.

16我專心ài bat智慧，也beh看世上所做ê事；(有人日暝bōe睏得，目睭無放khoeh) ；Góa choan-sim ài bat tì-hūi, iā beh khòaⁿ sè-chiūⁿ só͘ chòe ê sū; (ū lâng ji̍t-mî bōe-khùn--tit, ba̍k-chiu bô pàng-khoeh);

17我就看見上帝一切所做ê；知人bōe能查考日光ê下面所做ê事；因為人無論怎樣tio̍h磨來查考，也bōe查出；就是智慧ê人，雖然掠做知，也是bōe能查出。góa chiū khòaⁿ-kìⁿ Siōng-tè it-chhè só͘ chòe--ê; chai lâng bōe-ōe chhâ-khó ji̍t-kng ê ē-bīn só͘ chòe ê sū; in-ūi lâng bô-lūn cháiⁿ-iūⁿ tio̍h-bôa lâi chhâ-khó, iā bōe chhâ-chhut; chiū-sī tì-hūi ê lâng, sui-jiân lia̍h-chòe chai, iā sī bōe-ōe chhâ-chhut.

1我將這一切ê事hē tī心裡，beh詳細查考；就知義ê人kap智慧ê人，kap in ê所做lóng tī上帝ê手，或是疼或是怨恨，lóng tī in ê頭前，人m̄知。Góa chiong che it-chhè ê sū hē tī sim--nih, beh siông-sè chhâ-khó; chiū chai gī ê lâng kap tì-hūi ê lâng, kap in ê só͘ chòe lóng tī Siōng-tè ê chhiú, he̍k-sī thiàⁿ he̍k-sī oàn-hūn, lóng tī in ê thâu-chêng, lâng m̄-chai.

2凡若臨到眾人ê事，lóng是一樣；義人kap pháiⁿ人lóng tú-tio̍h一樣ê事；好人kap清氣ê人，kap無清氣ê人；獻祭ê人kap無獻祭ê人，也是一樣；好人án-ni，罪人也án-ni；chiù-chōa-ê án-ni，驚chiù-chōa-ê也án-ni。Hoān-nā lîm-kàu chèng-lâng ê sū, lóng sī chi̍t-iūⁿ; gī-lâng kap pháiⁿ-lâng lóng tú-tio̍h chi̍t-iūⁿ ê sū; hó-lâng kap chheng-khì ê lâng, kap bô chheng-khì ê lâng; hiàn-chè ê lâng kap bô hiàn-chè ê lâng, iā sī chi̍t-iūⁿ; hó-lâng án-ni, chōe-jîn iā án-ni; chiù-chōa--ê án-ni, kiaⁿ chiù-chōa--ê iā án-ni.

3Tī日光ê下面所行一切ê事，有一項pháiⁿ-tāi，就是眾人所tú-tio̍h ê，lóng是一樣；koh世間人ê心有pháiⁿ滿滿，活ê時心內顛狂，後來就歸tī死人hit位。Tī ji̍t-kng ê ē-bīn só͘ kiâⁿ it-chhè ê sū, ū chi̍t-hāng pháiⁿ-tāi, chiū-sī chèng-lâng só͘ tú-tio̍h ê, lóng sī chi̍t-iūⁿ; koh sè-kan lâng ê sim ū pháiⁿ móa-móa, oa̍h ê sî sim-lāi tian-kông, āu-lâi chiū kui tī sí-lâng hit-ūi.

4見若屬tī活ê人hit人iáu有ǹg望，因為活ê狗贏過死ê獅。Kìⁿ-nā sio̍k tī oa̍h ê lâng hit-lâng iáu ū ǹg-bāng, in-ūi oa̍h ê káu iâⁿ-kè sí ê sai.

5活ê人知會死；死ê人lóng m̄知，也無得tio̍h報賞，in ê名人bōe記得。Oa̍h ê lâng chai ōe sí; sí ê lâng lóng m̄-chai, iā bô tit-tio̍h pò-siúⁿ, in ê miâ lâng bōe-kì--tit.

6也in ê疼，也in ê怨恨，也in ê妒忌，lóng已經消無tī日光ê下面所行一切ê事，in永遠無份。Iā in ê thiàⁿ, iā in ê oàn-hūn, iā in ê tò͘-khī, lóng í-keng siau-bô tī ji̍t-kng ê ē-bīn só͘-kiâⁿ it-chhè ê sū, in éng-oán bô hūn.

7做你去歡喜食你ê飯，用快樂ê心lim酒，因為上帝已經接納你ê所做。Chòe lí khì hoaⁿ-hí chia̍h lí ê pn̄g, ēng khoài-lo̍k ê sim lim-chiú, in-ūi Siōng-tè í-keng chiap-la̍p lí ê só͘ chòe.

8你ê衣服tio̍h常常白，你抹頭殼ê油也m̄-thang欠缺。Lí ê i-ho̍k tio̍h siông-siông pe̍h, lí boah thâu-khak ê iû iā m̄-thang khiàm-kheh.

9Tī你一生空虛ê日子，就是上帝賞賜你tī日光ê下面空虛ê日子，tio̍h kap你所疼ê婦人人快樂過日；因為he是你生前，tī日光ê下面，勞碌ê事所得tio̍h ê福份。Tī lí it-seng khang-hu ê ji̍t-chí, chiū-sī Siōng-tè siúⁿ-sù lí tī ji̍t-kng ê ē-bīn khang-hu ê ji̍t-chí, tio̍h kap lí só͘ thiàⁿ ê hū-jîn-lâng khoài-lo̍k kè ji̍t; in-ūi he sī lí siⁿ-chêng, tī ji̍t-kng ê ē-bīn, lô-lo̍k ê sū só͘ tit-tio̍h ê hok-hūn.

10見若你ê手所應該做ê事，tio̍h盡力去做；因為tī你所beh去ê陰間，無做工，無計畫，無知bat，也無智慧。Kìⁿ-nā lí ê chhiú só͘ eng-kai chòe ê sū, tio̍h chīn-la̍t khì chòe; in-ūi tī lí só͘ beh khì ê im-kan, bô chòe-kang, bô kè-e̍k, bô chai-bat, iā bô tì-hūi.

11我koh oa̍t-tńg想tī日光ê下面gâu走ê無的確會先到，有力ê無的確會khah贏，智慧ê無的確會得tio̍h米糧，明理ê，無的確會得tio̍h好額，奇巧ê無的確會得tio̍h恩典；in所tú-tio̍h-ê lóng在tī時期kap偶然ê。Góa koh oa̍t-tńg siūⁿ tī ji̍t-kng ê ē-bīn gâu-cháu-ê bô tek-khak ōe seng-kàu, ū-la̍t--ê bô tek-khak ōe khah-iâⁿ, tì-hūi--ê bô tek-khak ōe tit-tio̍h bí-niû, bêng-lí--ê, bô tek-khak ōe tit-tio̍h hó-gia̍h, kî-khiáu--ê bô tek-khak ōe tit-tio̍h un-tián; in só͘ tú-tio̍h-ê lóng chāi-tī sî-kî kap ngó͘-jiân ê.

12因為人ê時期伊家己m̄知，親像魚不幸hō͘網圍tio̍h，鳥hō͘羅網當tio̍h，災厄忽然到ê時，世間人陷落tī hit內面，也是án-ni。In-ūi lâng ê sî-kî i ka-kī m̄-chai, chhin-chhiūⁿ hî put-hēng hō͘ bāng ûi-tio̍h, chiáu hō͘ lô-bāng tng--tio̍h, chai-ē hut-jiân kàu ê sî, sè-kan lâng hām lo̍h tī hí(**hit) lāi-bīn, iā sī án-ni.

13我看見日光ê下面有一項智慧，照我看是真大。Góa khòaⁿ-kìⁿ ji̍t-kng ê ē-bīn ū chi̍t-hāng tì-hūi, chiàu góa khòaⁿ sī chin-tōa.

14就是有一個細細ê城，hit中間人少少；有大ê君王來攻擊伊，圍困伊，koh起高ê土堆來攻擊伊。Chiū-sī ū chi̍t ê sòe-sòe ê siâⁿ, hit tiong-kan lâng chió-chió; ū tōa ê kun-ông lâi kong-kek i, ûi-khùn i, koh khí koâiⁿ ê thô͘-tui lâi kong-kek i.

15城內有一個sòng-hiong koh也有智慧ê人，伊用智慧救hit-ê城；總是無人記念hit-ê sòng-hiong人。Siâⁿ-lāi ū chi̍t ê sòng-hiong koh iā ū tì-hūi ê lâng, i ēng tì-hūi kiù hit ê siâⁿ; chóng-sī bô lâng kì-liām hit ê sòng-hiong lâng.

16我就講，智慧贏過氣力；總是hit-ê sòng-hiong人ê智慧hō͘人看輕，伊ê話也無人聽伊。Góa chiū kóng, Tì-hūi iâⁿ-kè khùi-la̍t; chóng-sī hit ê sòng-hiong lâng ê tì-hūi hō͘ lâng khòaⁿ-khin, i ê ōe iā bô lâng thiaⁿ i.

17智慧ê人tī安靜中講話，比戇人ê頭目大聲嚷khah有人聽。Tì-hūi ê lâng tī an-chēng tiong kóng-ōe, pí gōng-lâng ê thâu-ba̍k tōa-siaⁿ jióng khah ū lâng thiaⁿ.

18智慧贏過交戰ê軍器；總是一個有罪ê人會敗壞真chōe好事。Tì-hūi iâⁿ-kè kau-chiàn ê kun-khì; chóng-sī chi̍t ê ū chōe ê lâng ōe pāi-hoāi chin-chōe hó-sū.

1死ê胡蠅hō͘做香料ê ê油發出臭味；án-ni一點á ê愚戇也會敗壞大智慧kap尊貴。Sí ê hô͘-sîn hō͘ chòe hiuⁿ-liāu--ê ê iû hoat-chhut chhàu-bī; án-ni chi̍t-tiám-á ê gû-gōng iā ōe pāi-hoāi tōa tì-hūi kap chun-kùi.

2智慧ê人ê心是tī伊ê chiàⁿ手pêng，愚戇ê人ê心是tī伊ê tò手pêng。Tì-hūi ê lâng ê sim sī tī i ê chiàⁿ-chhiú pêng, gû-gōng ê lâng ê sim sī tī i ê tò-chhiú pêng.

3Koh戇人行tī路裡，欠缺智慧，對眾人講伊是戇人。Koh gōng-lâng kiâⁿ tī lō͘--nih, khiàm-kheh tì-hūi, tùi chèng-lâng kóng i sī gōng-lâng.

4掌權ê ê心神想beh攻擊你，m̄-thang離開你ê本位，因為溫和能免得大ê過失。Chiáng-koân--ê ê sim-sîn siūⁿ beh kong-kek lí, m̄-thang lī-khui lí ê pún-ūi, in-ūi un-hô ōe bián-tit tōa ê kè-sit.

5我看見日光ê下面，有一項m̄好，親像出tī掌權ê ê錯誤；Góa khòaⁿ-kìⁿ ji̍t-kng ê ē-bīn, ū chi̍t hāng m̄-hó, chhin-chhiūⁿ chhut tī chiáng-koân--ê ê chhò-gō͘;

6就是安置戇人tī高位，好額人坐tī低位。chiū-sī an-tì gōng-lâng tī koâiⁿ-ūi, hó-gia̍h lâng chē tī kē-ūi.

7我看見奴僕騎馬，貴族親像奴僕行tī地裡。góa khòaⁿ-kìⁿ lô͘-po̍k khiâ bé, kùi-cho̍k chhin-chhiūⁿ lô͘-po̍k kiâⁿ tī tōe--nih.

8掘陷坑ê beh家己跋tī hit內面；拆牆ê beh hō͘蛇咬tio̍h。Ku̍t hām-khiⁿ-ê beh ka-kī poa̍h tī hí(**hit) lāi-bīn; thiah-chhiûⁿ-ê beh hō͘ chôa kā--tio̍h.

9Phah石ê會受石傷，破柴ê會tùi án-ni tú-tio̍h危險。Phah-chio̍h-ê ōe siū chio̍h siong, phòa-chhâ-ê ōe tùi án-ni tú-tio̍h gûi-hiám.

10鐵器已經tun，若無磨利伊ê嘴，就tio̍h 加出chōe-chōe力；獨獨得tio̍h智慧ê教示，就有利益。Thih-khì í-keng tun, nā bô bôa-lāi i ê chhùi, chiū tio̍h ke-chhut chōe-chōe la̍t; to̍k-to̍k tit-tio̍h tì-hūi ê kà-sī, chiū ū lī-ek.

11未念咒ê時，蛇若咬tio̍h人，念咒ê人就無利益。Bē liām-chiù ê sî, chôa nā kā--tio̍h lâng, liām-chiù ê lâng chiū bô lī-ek.

12智慧ê人ê所講是恩惠ê話；愚戇ê嘴吞滅家己。tì-hūi ê lâng ê só͘ kóng sī un-hūi ê ōe; gû-gōng ê chhùi thun-bia̍t ka-kī.

13伊ê嘴所講ê話起頭是愚戇；伊ê話ê路尾是害人ê顛狂。I ê chhùi só͘ kóng ê ōe khí-thâu sī gû-gōng; i ê ōe ê lō͘-bé sī hāi lâng ê tian-kông.

14戇人chōe-chōe話；獨獨人m̄知將來怎樣；伊身後所beh有ê事是誰會kā伊講ah？Gōng-lâng chōe-chōe ōe; to̍k-to̍k lâng m̄-chai chiong-lâi cháiⁿ-iūⁿ; i sin-āu só͘ beh ū ê sū chī-chūi ōe kā i kóng ah?

15戇人ê勞碌致到hō͘ in厭倦，因為入城ê路伊也m̄知。Gōng-lâng ê lô-lo̍k tì-kàu hō͘ in ià-siān, in-ūi ji̍p siâⁿ ê lō͘ i iā m̄-chai.

16邦國ah，你ê王若是gín-ná，你ê貴族早起時宴樂，你就有災厄。Pang-kok ah, lí ê ông nā sī gín-ná, lí ê kùi-cho̍k chá-khí-sî iàn-lo̍k, lí chiū ū chai-ē.

17邦國ah，你ê王若是尊貴ê人ê kiáⁿ，你ê貴族照時lim食，為tio̍h beh補in ê力，m̄是因為好lim，你就有福氣。Pang-kok ah, lí ê ông nā sī chun-kùi ê lâng ê kiáⁿ, lí ê kùi-cho̍k chiàu-sî lim-chia̍h, ūi-tio̍h beh pó͘ in ê la̍t, m̄-sī in-ūi hò͘ⁿ lim, lí chiū ū hok-khì.

18因為pîn-tōaⁿ，厝蓋lap落去；為tio̍h手pîn-tōaⁿ，厝就老。In-ūi pîn-tōaⁿ chhù-kòa lap--lo̍h-khì; ūi-tio̍h chhiú pîn-tōaⁿ chhù chiū lāu.

19筵席是為tio̍h歡喜來設，酒是hō͘人khòaⁿ活；錢銀做萬事ê路用。Iân-sia̍h sī ūi-tio̍h hoaⁿ-hí lâi siat, chiú sī hō͘ lâng khòaⁿ-oa̍h; chîⁿ-gûn chòe bān-sū ê lō͘-ēng.

20你m̄-thang咒詛君王，心也m̄-thang án-ni想；tī你ê睏房也m̄-thang咒詛好額人；因為空中ê鳥beh傳播chit-ê聲，有翼股ê也beh講起chit-ê事。Lí m̄-thang chiù-chó͘ kun-ông, sim iā m̄-thang án-ni siūⁿ; tī lí ê khùn-pâng iā m̄-thang chiù-chó͘ hó-gia̍h lâng; in-ūi khong-tiong ê chiáu beh thoân-pò͘ chit ê siaⁿ, ū si̍t-kó͘--ê iā beh kóng-khí chit ê sū.