箴言 第 9 章
1智慧有起伊ê厝,有phah伊七支柱。Tì-hūi ū khí i ê chhù, Ū phah i chhit ki thiāu.
2有thâi伊ê cheng-siⁿ,有調和伊ê酒,有辦伊ê筵桌。Ū thâi i ê cheng-siⁿ, ū tiau-hô i ê chiú, Ū pān i ê iân-toh.
3差伊ê女婢出去,家己tī城內極高ê所在teh叫。Chhe i ê lú-pī chhut-khì, ka-kī tī siâⁿ-lāi ke̍k-koâiⁿ ê só͘-chāi teh kiò.
4講,見若戇直ê人,tio̍h oat來chia;Koh kā無知ê人講,Kóng, Kìⁿ-nā gōng-ti̍t ê lâng, tio̍h oat lâi chia; Koh kā bû-ti ê lâng kóng,
5Lín來,食我ê餅,Lim我調和ê酒。Lín lâi, chia̍h góa ê piáⁿ, Lim góa tiau-hô ê chiú.
6lín去-sak愚戇,就得tio̍h活,也tio̍h行光明ê路。Lín khì-sak gû-gōng, chiū tit-tio̍h oa̍h, Iā tio̍h kiâⁿ kng-bêng ê lō͘.
7歸正侮慢ê人,家己招凌辱,責備pháiⁿ人ê,家己取見笑。Kui-chèng bú-bān ê lâng, ka-kī chio lêng-jio̍k, Chek-pī pháiⁿ-lâng--ê, ka-kī chhú kiàn-siàu.
8M̄-thang責備侮慢ê人,驚了伊怨恨你;Tio̍h責備智慧ê人,伊beh疼你。M̄-thang chek-pī bú-bān ê lâng, kiaⁿ-liáu i oàn-hūn lí; Tio̍h chek-pī tì-hūi ê lâng, i beh thiàⁿ lí.
9教示智慧ê人,伊就益發有智慧,指示義人,伊就加添學問。Kà-sī tì-hūi ê lâng, i chiū it-hoat ū tì-hūi, Chí-sī gī-lâng, i chiū ke-thiⁿ ha̍k-būn.
10敬畏耶和華是智慧ê根本,Bat hit位聖ê,就是聰明。Kèng-ùi Iâ-hô-hoa sī tì-hūi ê kun-pún, Bat hit-ūi Sèng-ê, chiū-sī chhang-miâ.
11因為tùi我,你ê日子beh khah-chōe,你ê年歲也ná beh加添。In-ūi tùi góa, lí ê ji̍t-chí beh khah-chōe, Lí ê nî-hè iā ná beh ke-thiⁿ.
12你若做智慧,就是為tio̍h本身做智慧;你若侮慢,就beh家己擔當。Lí nā chòe tì-hūi, chiū-sī ūi-tio̍h pún-sin chòe tì-hūi; Lí nā bú-bān, chiū beh ka-kī tam-tng.
13愚戇ê婦人人gâu嚷;伊是戇直,m̄-bat半項。Gû-gōng ê hū-jîn-lâng gâu jióng; I sī gōng-ti̍t, m̄-bat pòaⁿ-hāng.
14伊坐tī伊家己ê門口,坐tī城內高地ê座位。I chē tī i ka-kī ê mn̂g-kháu, Chē tī siâⁿ-lāi koâiⁿ-tōe ê chō-ūi.
15Ài叫過路ê人,就是直直行in ê路ê人,Ài kiò kè-lō͘ ê lâng, Chiū-sī ti̍t-ti̍t kiâⁿ in ê lō͘ ê lâng,
16講,見若戇直ê人tio̍h oat來chia;Koh kā無知ê人講,Kóng, Kìⁿ-nā gōng-ti̍t ê lâng tio̍h oat lâi chia; Koh kā bû-ti ê lâng kóng,
17偷iúⁿ來ê水是甜ê;偷食ê餅是有滋味ê。Thau-iúⁿ-lâi ê chúi sī tiⁿ--ê; Thau-chia̍h ê piáⁿ sī ū chu-bī-ê.
18總是hit號人m̄知tī伊hia-ê是陰魂;伊ê人客tī陰府深ê所在。Chóng-sī hit-hō lâng m̄-chai tī i hia--ê sī im-hûn; I ê lâng-kheh tī im-hú chhim ê só͘-chāi.
箴言 第 10 章
1所羅門ê箴言。智慧ê kiáⁿ hō͘老父歡喜;愚戇ê kiáⁿ hō͘老母憂悶。Só͘-lô-bûn ê chim-giân. Tì-hūi ê kiáⁿ hō͘ lāu-pē hoaⁿ-hí; Gû-gōng ê kiáⁿ hō͘ lāu-bú iu-būn.
2不義ê錢lóng無利益;只有公義能救人脫離死無。Put-gī ê chîⁿ lóng bô lī-ek; Chí-ū kong-gī ōe kiù lâng thoat-lī sí-bô.
3耶和華無hō͘義人tú-tio̍h iau餓;pháiⁿ人所欣慕ê,伊無hō͘伊成。Iâ-hô-hoa bô hō͘ gī-lâng tú-tio̍h iau-gō; Pháiⁿ-lâng só͘ him-bō͘-ê, I bô hō͘ i chiâⁿ.
4手pîn-tōaⁿ-ê,beh tú-tio̍h sòng-hiong;手kut-力-ê,beh得tio̍h好額。Chhiú pîn-tōaⁿ-ê, beh tú-tio̍h sòng-hiong; Chhiú kut-la̍t-ê, beh tit-tio̍h hó-gia̍h.
5夏天積聚ê,是智慧ê kiáⁿ;收割ê時ài睏ê,是卸敗ê kiáⁿ。Hē-thiⁿ chek-chū-ê, sī tì-hūi ê kiáⁿ; Siu-koah ê sî ài-khùn--ê, sī sià-pāi ê kiáⁿ.
6福氣臨到義人ê頭殼;強暴遮掩pháiⁿ人ê嘴。Hok-khì lîm-kàu gī-lâng ê thâu-khak; Kiông-pō jia-iám pháiⁿ-lâng ê chhùi.
7義人ê記念受o-ló;pháiⁿ人ê名的確臭。Gī-lâng ê kì-liām siū o-ló; Pháiⁿ-lâng ê miâ tek-khak chhàu.
8心內智慧ê,beh聽受命令,嘴講戇話ê,beh失敗。Sim-lāi tì-hūi-ê, beh thiaⁿ-siū bēng-lēng, Chhùi kóng gōng-ōe-ê, beh sit-pāi.
9行正直路ê,行踏安穩;Thàn彎曲路ê,beh露現。Kiâⁿ chèng-ti̍t lō͘--ê, kiâⁿ-ta̍h an-ún; Thàn oan-khiau lō͘--ê, beh lō͘-hiān.
10Nih目會意ê,hō͘人憂悶;嘴講戇話ê,beh失敗。Nih-ba̍k hōe-ì--ê, hō͘ lâng iu-būn; Chhùi kóng gōng-ōe--ê, beh sit-pāi.
11義人ê嘴是活命ê水泉;強暴遮掩pháiⁿ人ê嘴。Gī-lâng ê chhùi sī oa̍h-miā ê chúi-chôaⁿ; Kiông-pō jia-iám pháiⁿ-lâng ê chhùi.
12怨恨會惹起相爭;仁愛會遮蓋lóng總ê過失。Oàn-hūn ōe jiá-khí saⁿ-chiⁿ; Jîn-ài ōe jia-khàm lóng-chóng ê kè-sit.
13Tī明理ê人嘴內chhē-tio̍h智慧;無知ê人ê ka-chiah有柺á便便。Tī bêng-lí ê lâng chhùi-lāi chhē-tio̍h tì-hūi; Bû-ti ê lâng ê ka-chiah ū koáiⁿ-á piān-piān.
14智慧ê人積聚見識;戇人ê嘴beh快快失敗。Tì-hūi ê lâng chek-chū kiàn-sek; Gōng-lâng ê chhùi beh khoài-khoài sit-pāi.
15好額人ê財物是伊堅固ê城;Sòng-hiong人ê欠缺是伊失敗ê因端。Hó-gia̍h lâng ê châi-bu̍t sī i kian-kò͘ ê siâⁿ; Sòng-hiong lâng ê khiàm-kheh sī i sit-pāi ê in-toaⁿ.
16義人ê tio̍h磨致到活;pháiⁿ人所thàn-ê,致到有罪。Gī-lâng ê tio̍h-bôa tì-kàu oa̍h; Pháiⁿ-lâng só͘ thàn--ê, tì-kàu ū chōe.
17聽受勸-ê,是行tī活命ê路;棄sak責備ê,就是行迷路。Thiaⁿ-siū khoàn-kài--ê, sī kiâⁿ tī oa̍h-miā ê lō͘; Khì-sak chek-pī--ê, chiū-sī kiâⁿ bê-lō͘.
18Khǹg密伊ê怨恨ê,嘴講白賊;譭謗人ê,是戇人。Khǹg-ba̍t i ê oàn-hūn--ê, chhùi kóng pe̍h-chha̍t; Húi-pòng lâng--ê, sī gōng-lâng.
19厚話ê人bōe免有過失;約束嘴舌ê,是有智慧。Kāu-ōe ê lâng bōe-bián ū kè-sit; Iok-sok chhùi-chi̍h--ê, sī ū tì-hūi.
20義人ê舌,親像紋銀;pháiⁿ人ê心無甚麼價值。Gī-lâng ê chi̍h, chhin-chhiūⁿ bûn-gûn; Pháiⁿ-lâng ê sim bô sím-mi̍h kà-ti̍t.
21義人ê嘴培養chōe-chōe人;戇人因為無知來死。Gī-lâng ê chhùi pôe-ióng chōe-chōe lâng; Gōng-lâng in-ūi bû-ti lâi sí.
22耶和華ê賜福,hō͘人好額;也無chham憂悶tī內面。Iâ-hô-hoa ê sù-hok, hō͘ lâng hó-gia̍h; Iā bô chham iu-būn tī lāi-bīn.
23愚戇ê人掠行pháiⁿ做kún笑;總是明理ê人掠智慧做歡喜。Gû-gōng ê lâng lia̍h kiâⁿ-pháiⁿ chòe kún-chhiò; Chóng-sī bêng-lí ê lâng lia̍h tì-hūi chòe hoaⁿ-hí.
24pháiⁿ人所kiaⁿ-ê,beh臨到伊;義人所ài ê,beh得tio̍h允准。Pháiⁿ-lâng só͘ kiaⁿ--ê, beh lîm-kàu i; Gī-lâng só͘ ài ê, beh tit-tio̍h ún-chún.
25狂風一下過,pháiⁿ人歸tī無;義人是永遠ê地基。Kông-hong chi̍t-ē kè, pháiⁿ-lâng kui tī bô; Gī-lâng sī éng-oán ê tōe-ki.
26人差pîn-tōaⁿ ê人,是親像嘴齒tú-tio̍h醋,目睭tú-tio̍h火薰。Lâng chhe pîn-tōaⁿ ê lâng, Sī chhin-chhiūⁿ chhùi-khí tú-tio̍h chhò͘, ba̍k-chiu tú-tio̍h hé-hun.
27敬畏耶和華,就加添日子;總是pháiⁿ人ê年歲beh減少。Kèng-ùi Iâ-hô-hoa, chiū ke-thiⁿ ji̍t-chí; Chóng-sī pháiⁿ-lâng ê nî-hè beh kiám-chió.
28義人ê ǹg望是歡喜;pháiⁿ人ê欣慕是空空。Gī-lâng ê ǹg-bāng sī hoaⁿ-hí; Pháiⁿ-lâng ê him-bō͘ sī khang-khang.
29耶和華ê路對tī正直ê人做衛所;對tī行pháiⁿ ê人做毀滅。Iâ-hô-hoa ê lō͘ tùi-tī chèng-ti̍t ê lâng chòe ōe-só͘; Tùi-tī kiâⁿ-pháiⁿ ê lâng chòe húi-bia̍t.
30義人永遠無移徙;pháiⁿ人bōe得tio̍h khiā起tī地上。Gī-lâng éng-oán bô î-sóa; Pháiⁿ-lâng bōe tit-tio̍h khiā-khí tī tōe-chiūⁿ.
31義人ê嘴生出智慧;乖謬ê舌beh受割斷。Gī-lâng ê chhùi siⁿ-chhut tì-hūi; Koāi-biū ê chi̍h beh siū koah-tn̄g.
32義人ê嘴唇知thang hō͘人歡喜;pháiⁿ人ê嘴講乖謬ê話。Gī-lâng ê chhùi-tûn chai thang hō͘ lâng hoaⁿ-hí; Pháiⁿ-lâng ê chhùi kóng koāi-biū ê ōe.
箴言 第 11 章
1詭詐ê天秤是耶和華所厭惡;公平ê鉈子是祂所歡喜。Khúi-chà ê thian-phêng sī Iâ-hô-hoa só͘ iàm-ò͘ⁿ; Kong-pêng ê tô-chí sī I só͘ hoaⁿ-hí.
2驕傲來,見笑亦來;總是智慧是kap謙卑ê人相kap tī-teh。Kiau-ngō͘ lâi, kiàn-siàu ia̍h lâi; Chóng-sī tì-hūi sī kap khiam-pi ê lâng saⁿ-kap tī-teh.
3正直ê人,伊ê真實beh引chhōa伊;奸詐ê人,伊ê乖僻beh敗壞伊。Chèng-ti̍t ê lâng, i ê chin-si̍t beh ín-chhōa i; Kan-chà ê lâng, i ê koāi-phiah beh pāi-hoāi i.
4大受氣ê日,錢財無利益;只有公義ōe救人脫離死無。Tōa siū-khì ê ji̍t, chîⁿ-châi bô lī-ek; Chí-ū kong-gī ōe kiù lâng thoat-lī sí-bô.
5完全ê人ê義beh鋪平伊ê路;獨獨pháiⁿ人beh因為伊ê pháiⁿ跋倒。Oân-choân ê lâng ê gī beh pho͘-pîⁿ i ê lō͘; To̍k-to̍k pháiⁿ-lâng beh in-ūi i ê pháiⁿ poa̍h-tó.
6正直ê人ê義beh拯救伊;奸詐ê人beh hō͘ in ê pháiⁿ掠tio̍h。Chèng-ti̍t ê lâng ê gī beh chín-kiù i; Kan-chà ê lâng beh hō͘ in ê pháiⁿ lia̍h-tio̍h.
7Pháiⁿ人一下死,伊ê ǹg望beh無去;罪人所欣慕ê,也無去。Pháiⁿ-lâng chi̍t-ē sí, i ê ǹg-bāng beh bô--khì; Chōe-jîn só͘ him-bō͘-ê, iā bô--khì.
8義人得tio̍h脫離患難;有pháiⁿ人做伊ê替身。Gī-lâng tit-tio̍h thoat-lī hoān-lān; Ū pháiⁿ-lâng chòe i ê thòe-sin.
9無敬虔ê人用嘴hāi厝邊;獨獨義人tùi知識得tio̍h救。Bô kèng-khiân ê lâng ēng chhùi hāi chhù-piⁿ; To̍k-to̍k gī-lâng tùi chai-bat tit-tio̍h kiù.
10義人興通,thong城歡喜;pháiⁿ人滅無,人lóng出歡喜ê聲。Gī-lâng heng-thong, thong-siâⁿ hoaⁿ-hí; Pháiⁿ-lâng bia̍t-bô, lâng lóng chhut hoaⁿ-hí ê siaⁿ.
11城因為正直ê人ê祝福就興起;總是因為pháiⁿ人ê嘴就chhia倒。Siâⁿ in-ūi chèng-ti̍t ê lâng ê chiok-hok chiū heng-khí; Chóng-sī in-ūi pháiⁿ-lâng ê chhùi chiū chhia-tó.
12藐視厝邊ê,是無知ê人;總是明理ê人靜靜無做聲。Biáu-sī chhù-piⁿ--ê, sī bû-ti ê lâng; Chóng-sī bêng-lí ê lâng chēng-chēng bô chòe-siaⁿ.
13四界行,講人ê長短,漏洩祕密ê事;心誠實ê人khǹg密tāi-chì。Sì-kòe kiâⁿ, kóng lâng ê tn̂g-té, lāu-siat pì-bi̍t ê sū; Sim sêng-si̍t ê lâng khǹg-ba̍t tāi-chì.
14無智慧ê指導,百姓就失敗;謀士chōe,就得tio̍h安穩。Bô tì-hūi ê chí-tō, peh-sìⁿ chiū sit-pāi; Bô͘-sū chōe, chiū tit-tio̍h an-ún.
15Kā生份人做保認,beh大受刻虧;M̄-ài kā人答應ê,就得tio̍h安穩。Kā siⁿ-hūn lâng chòe pó-jīn, beh tōa siū khek-khui; M̄-ài kā lâng tah-èng--ê, chiū tit-tio̍h an-ún.
16好德行ê婦人人得tio̍h名聲;強猛ê ta-po͘人得tio̍h錢財。Hó tek-hēng ê hū-jîn-lâng tit-tio̍h miâ-siaⁿ; Kiông-béng ê ta-po͘-lâng tit-tio̍h chîⁿ-châi.
17仁慈ê人利益家己ê性命;殘忍ê人害家己ê身軀。Jîn-chû ê lâng lī-ek ka-kī ê sìⁿ-miā; Chân-jím ê lâng hāi ka-kī ê seng-khu.
18Pháiⁿ人經營,得tio̍h虛假ê工錢;也義ê種子ê,得tio̍h實在ê效果。Pháiⁿ-lâng keng-êng, tit-tio̍h hu-ké ê kang-chîⁿ; Iā gī ê chéng-chí--ê, tit-tio̍h si̍t-chāi ê hāu-kó.
19長長行義ê,beh得tio̍h活;追jip pháiⁿ tāi-ê,beh致到死;Tn̂g-tn̂g kiâⁿ-gī--ê, beh tit-tio̍h oa̍h; Tui-jip pháiⁿ-tāi--ê, beh tì-kàu sí;
20心內乖僻ê,是耶和華所厭惡;行tāi-chì完全ê,是祂所歡喜。Sim-lāi koāi-phiah--ê, sī Iâ-hô-hoa só͘ iàm-ò͘ⁿ; Kiâⁿ tāi-chì oân-choân--ê, sī I só͘ hoaⁿ-hí.
21Pháiⁿ人手khan手,的確bōe免受刑罰;義人ê後裔beh得tio̍h拯救。Pháiⁿ-lâng chhiú khan chhiú, tek-khak bōe bián siū hêng-hoa̍t; Gī-lâng ê hō͘-è beh tit-tio̍h chín-kiù.
22婦人人súi,也無明理,親像金環掛tī豬ê鼻。Hū-jîn-lâng súi, iā bô bêng-lí, Chhin-chhiūⁿ kim-khoân kòa tī ti ê phīⁿ.
23義人所意愛ê,lóng是好;pháiⁿ人所ǹg望ê,結局是受氣。Gī-lâng só͘ ì-ài--ê, lóng sī hó; Pháiⁿ-lâng só͘ ǹg-bāng--ê, kiat-kio̍k sī siū-khì.
24有人ná the̍h出,就ná加添;有人堅吝,就反tńg sòng-hiong。Ū lâng ná the̍h-chhut, chiū ná ke-thiⁿ; Ū lâng kian-līn, chiū hoán-tńg sòng-hiong.
25Ài捨施ê,beh得tio̍h豐盛;潤澤人ê,beh得tio̍h潤澤。Ài siá-sì--ê, beh tit-tio̍h hong-sēng; Lūn-te̍k lâng-ê, beh tit-tio̍h lūn-te̍k.
26Tún五穀m̄ thiò-ê,百姓beh咒詛伊;甘願thiò-出-ê,beh得tio̍h祝福。Tún gō͘-kak m̄ thiò--ê, peh-sìⁿ beh chiù-chó͘ i; Kam-goān thiò-chhut--ê, beh tit-tio̍h chiok-hok.
27出力做好ê,beh得tio̍h恩惠;專務害人ê,害beh到伊ê身軀。Chhut-la̍t chòe hó-ê, beh tit-tio̍h un-hūi; Choan-bū hāi lâng-ê, hāi beh kàu i ê seng-khu.
28Óa靠家己ê錢財ê,beh跋倒;義人beh興旺,親像青翠ê樹葉。Óa-khò ka-kī ê chîⁿ-châi--ê, beh poa̍h-tó; Gī-lâng beh heng-ōng, chhin-chhiūⁿ chhiⁿ-chhùi ê chhiū-hio̍h.
29攪擾家己ê家ê,所接受ê是風;愚戇ê人beh做心內智慧ê人ê奴僕。Kiáu-jiáu ka-kī ê ke--ê, só͘ chiap-siū--ê sī hong; Gû-gōng ê lâng beh chòe sim-lāi tì-hūi ê lâng ê lô͘-po̍k.
30義人所結ê果子是活命ê樹;智慧ê人得tio̍h人ê靈魂。Gī-lâng só͘ kiat ê ké-chí sī oa̍h-miā ê chhiū; Tì-hūi ê lâng tit-tio̍h lâng ê lêng-hûn.
31看ah,義人tī世間受報應;何況pháiⁿ人kap有罪ê人ah?Khòaⁿ ah, gī-lâng tī sè-kan siū pò-èng; Hô-hòng pháiⁿ-lâng kap ū-chōe ê lâng ah?