1智慧ê kiáⁿ聽老父ê教督；侮慢ê人m̄聽責備。Tì-hūi ê kiáⁿ thiaⁿ lāu-pē ê kàu-tok; Bú-bān ê lâng m̄-thiaⁿ chek-pī.

2人因為嘴所結ê果子beh享受福氣；奸詐ê人beh tú-tio̍h強暴。Lâng in-ūi chhùi só͘ kiat ê ké-chí beh hióng-siū hok-khì; Kan-chà ê lâng beh tú-tio̍h kiông-pō.

3約束嘴舌ê，保全伊ê活命；隨便開嘴ê，致到敗無。Iok-sok chhùi-chi̍h--ê, pó-choân i ê oa̍h-miā; Sûi-piān khui-chhùi--ê, tì-kàu pāi-bô.

4Pîn-tōaⁿ人ê心欣慕，也無所得tio̍h；慇勤ê人beh得tio̍h心滿意足。Pîn-tōaⁿ lâng ê sim him-bō͘, iā bô só͘ tit-tio̍h; Un-khûn ê lâng beh tit-tio̍h sim-móa ì-chiok.

5義人厭賤白賊話；pháiⁿ人有臭名koh見笑。Gī-lâng iàm-chiān pe̍h-chha̍t ōe; Pháiⁿ-lâng ū chhàu-miâ koh kiàn-siàu.

6公義保護行正直-ê；邪惡敗壞犯罪ê人。Kong-gī pó-hō͘ kiâⁿ chèng-ti̍t-ê; Siâ-ok pāi-hoāi hoān-chōe ê lâng.

7有人家己裝做好額，也無半項；有人家己裝做sòng-hiong，實在有chōe-chōe財物。Ū lâng ka-kī chng-chòe hó-gia̍h, iā bô pòaⁿ-hāng; Ū lâng ka-kī chng-chòe sòng-hiong, si̍t-chāi ū chōe-chōe châi-bu̍t.

8人ê錢財thang贖回伊ê活命；但是sòng-hiong人無聽人ê háng-hoah。Lâng ê chîⁿ-châi thang sio̍k-hôe i ê oa̍h-miā; Nā-sī sòng-hiong lâng bô thiaⁿ lâng ê háng-hoah.

9義人ê光beh明亮；pháiⁿ人ê燈beh熄。Gī-lâng ê kng beh bêng-liāng; Pháiⁿ-lâng ê teng beh sit.

10驕傲kan-ta起相爭；相kap參詳ê，就有智慧。Kiau-ngō͘ kan-ta khí saⁿ-chiⁿ; Saⁿ-kap chham-siông--ê, chiū ū tì-hūi.

11M̄是tùi tio̍h磨來得tio̍h ê錢會消無；流汗來積聚ê，beh ná加添。M̄-sī tùi tio̍h-bôa lâi tit-tio̍h ê chîⁿ ōe siau-bô; Lâu-kōaⁿ lâi chek-chū--ê, beh ná ke-thiⁿ.

12所ǹg望ê 延chhiân久，就致到心痛疼；所意愛ê一下到，就是活命ê樹。Só͘ ǹg-bāng--ê iân-chhiân kú, chiū tì-kàu sim thàng-thiàⁿ; Só͘ ì-ài--ê chi̍t-ē kàu, chiū-sī oa̍h-miā ê chhiū.

13藐視道理ê，家己取滅無；敬畏誡命ê beh得tio̍h報賞。Biáu-sī tō-lí ê, ka-kī chhú bia̍t-bô; Kèng-ùi kài-bēng ê beh tit-tio̍h pò-siúⁿ.

14智慧ê人ê法度是活命ê水泉，能hō͘人離開死無ê羅網。Tì-hūi ê lâng ê hoat-tō͘ sī oa̍h-miā ê chúi-chôaⁿ, Ōe hō͘ lâng lī-khui sí-bô ê lô-bāng.

15善良ê聰明hō͘人得tio̍h恩典；奸詐ê人ê路是khâm-khia̍t。Siān-liông ê chhang-miâ hō͘ lâng tit-tio̍h un-tián; Kan-chà ê lâng ê lō͘ sī khâm-khia̍t.

16通達ê人lóng用智慧行tāi-chì；獨獨戇人報揚戇事。Thong-ta̍t ê lâng lóng ēng tì-hūi kiâⁿ tāi-chì; To̍k-to̍k gōng-lâng pò-iông gōng-sū.

17Pháiⁿ ê使者陷落tī災厄；忠信ê欽差能hō͘人康健。Pháiⁿ ê sù-chiá hām-lo̍h tī chai-ē; Tiong-sìn ê khim-chhe ōe hō͘ lâng khong-kiān.

18棄絕教督ê，beh tú-tio̍h sòng-hiong kap凌辱；願受責備ê，beh得tio̍h榮光。Khì-choa̍t kàu-tok--ê, beh tú-tio̍h sòng-hiong kap lêng-jio̍k; Goān siū chek-pī--ê, beh tit-tio̍h êng-kng.

19所-ài-ê得tio̍h成，心就歡喜；離開pháiⁿ-tāi是戇人所厭惡。Só͘-ài-ê tit-tio̍h chiâⁿ, sim chiū hoaⁿ-hí; Lī-khui pháiⁿ-tāi sī gōng-lâng só͘ iàm-ò͘ⁿ.

20Kap智慧ê人相kap行會成做智慧；Kap愚戇ê人做伴會受損傷。Kap tì-hūi ê lâng saⁿ-kap kiâⁿ ōe chiâⁿ-chòe tì-hūi; Kap gû-gōng ê lâng chòe-phōaⁿ ōe siū sún-siong.

21災厄beh追jip pháiⁿ人；但是義ê人beh得tio̍h報賞。Chai-ē beh tui-jip pháiⁿ-lâng; Nā-sī gī ê lâng beh tit-tio̍h pò-siúⁿ.

22好人留產業hō͘ kiáⁿ孫；pháiⁿ人所積聚ê錢財歸tī義人。Hó-lâng lâu sán-gia̍p hō͘ kiáⁿ-sun; Pháiⁿ-lâng só͘ chek-chū ê chîⁿ-châi kui tī gī-lâng.

23Sòng-hiong人種作得tio̍h chōe-chōe米糧；也有因為不義來tú-tio̍h滅無ê。Sòng-hiong lâng chèng-choh tit-tio̍h chōe-chōe bí-niû; Iā ū in-ūi put-gī lâi tú-tio̍h bia̍t-bô--ê.

24M̄甘用箠ê是怨恨伊ê kiáⁿ；若是疼伊ê，就照時責督伊。M̄-kam ēng chhê ê sī oàn-hūn i ê kiáⁿ; Nā-sī thiàⁿ-i--ê, chiū chiàu-sî chek-tok i.

25義人得tio̍h食hō͘伊ê心滿足；pháiⁿ人ê腹肚的確iau。Gī-lâng tit-tio̍h chia̍h hō͘ i ê sim móa-chiok; Pháiⁿ-lâng ê pak-tó͘ tek-khak iau.

1智慧ê婦人人ta̍k-ê建立伊ê家；戇ê婦人人親手húi i。Tì-hūi ê hū-jîn-lâng ta̍k-ê kiàn-li̍p i ê ke; Gōng ê hū-jîn-lâng chhin-chhiú húi i.

2照正直來行ê人敬畏耶和華；獨獨行tāi-chì橫逆-ê是藐視I。Chiàu chèng-ti̍t lâi kiâⁿ ê lâng kèng-ùi Iâ-hô-hoa; To̍k-to̍k kiâⁿ tāi-chì hêng-ge̍k-ê sī biáu-sī I.

3戇人ê嘴內有驕傲ê柺；獨獨智慧ê人ê嘴唇beh保惜本身。Gōng-lâng ê chhùi-lāi ū kiau-ngō͘ ê koáiⁿ; To̍k-to̍k tì-hūi ê lâng ê chhùi-tûn beh pó-sioh pún-sin.

4Ke若無牛，牛-tiâu就空空；土產chōe-chōe是對tī牛ê力。Ke nā bô gû, gû-tiâu chiū khang-khang; Thó͘-sán chōe-chōe sī tùi-tī gû ê la̍t.

5真實ê干證無講白賊；Ké ê干證講白賊ōe。Chin-si̍t ê kan-chèng bô kóng pe̍h-chha̍t; Ké ê kan-chèng kóng pe̍h-chha̍t ōe.

6侮慢ê人chhē智慧，也chhē無-tio̍h；聰明ê人快快得tio̍h知-bat。Bú-bān ê lâng chhē tì-hūi, iā chhē-bô-tio̍h; Chhong-bêng ê lâng khoài-khoài tit-tio̍h chai-bat.

7行到戇人ê面前，就能看見伊ê嘴唇無知識。Kiâⁿ kàu gōng-lâng ê bīn-chêng, Chiū ōe khòaⁿ-kìⁿ i ê chhùi-tûn bô tì-sek.

8通達ê人ê智慧在tī明白伊ê路；戇人ê戇就是詭詐。Thong-ta̍t ê lâng ê tì-hūi chāi-tī bêng-pe̍k i ê lō͘; Gōng-lâng ê gōng chiū-sī khúi-chà.

9戇人掠犯罪做kún笑；正直ê人ê中間有和平。Gōng-lâng lia̍h hoān-chōe chòe kún-chhiò; Chèng-ti̍t ê lâng ê tiong-kan ū hô-pêng.

10心會知家己ê艱苦；外人無份伊ê歡喜。Sim ōe chai ka-kī ê kan-khó͘; Gōa-lâng bô hūn i ê hoaⁿ-hí.

11pháiⁿ人ê厝beh倒壞；正直ê人ê布棚beh興旺。Pháiⁿ-lâng ê chhù beh tó-hoāi; Chèng-ti̍t ê lâng ê pò͘-pîⁿ beh heng-ōng.

12有一條路，人看做正直；到尾成做死無ê路。Ū chi̍t tiâu lō͘, lâng khòaⁿ-chòe chèng-ti̍t; Kàu-bé chiâⁿ-chòe sí-bô ê lō͘.

13人teh笑ê時，心也有憂悶；快樂ê結局變做悲傷。Lâng teh chhiò ê sî, sim iā ū iu-būn; Khoài-lo̍k ê kiat-kio̍k pìⁿ-chòe pi-siong.

14心悖逆ê人beh對伊ê所行來滿足；好人也beh tùi伊本身來滿足。Sim pōe-ge̍k ê lâng beh tùi i ê só͘-kiâⁿ lâi móa-chiok; Hó-lâng iā beh tùi i pún-sin lâi móa-chiok.

15戇直ê人無一句話m̄信；通達ê人ta̍k-pō͘謹慎。Gōng-ti̍t ê lâng bô chi̍t-kù-ōe m̄-sìn; Thong-ta̍t ê lâng ta̍k-pō͘ kín-sīn.

16智慧ê人驚惶，koh離開pháiⁿ-tāi；戇ê人放肆，家己óa靠。Tì-hūi ê lâng kiaⁿ-hiâⁿ, koh lī-khui pháiⁿ-tāi; Gōng ê lâng hòng-sù, ka-kī óa-khò.

17快受氣-ê，行tāi-chì愚戇；計謀pháiⁿ-ê，beh tú-tio̍h怨恨。Khoài siū-khì--ê, kiâⁿ tāi-chì gû-gōng; Kè-bô͘ pháiⁿ--ê, beh tú-tio̍h oàn-hūn.

18戇直ê人承接愚戇做業；通達ê人得tio̍h知-bat做冕旒。Gōng-ti̍t ê lâng sêng-chiap gû-gōng chòe-gia̍p; Thong-ta̍t ê lâng tit-tio̍h chai-bat chòe bián-liû.

19pháiⁿ人仆tī好人ê面前；罪人仆tī義人ê門口。Pháiⁿ-lâng phak tī hó-lâng ê bīn-chêng; Chōe-jîn phak tī gī-lâng ê mn̂g-kháu.

20Sòng-hiong人連厝邊也怨恨伊；好額人朋友真chōe。Sòng-hiong lâng liân chhù-piⁿ iā oàn-hūn i; Hó-gia̍h lâng pêng-iú chin-chōe.

21看輕厝邊ê，chit號人有罪；憐憫sòng-hiong ê，hit號人有福氣。Khòaⁿ-khin chhù-piⁿ ê, chit-hō lâng ū chōe; Lîn-bín sòng-hiong ê, hit-hō lâng ū hok-khì.

22計謀pháiⁿ ê，kiám無入迷路mah？計謀好ê，beh得tio̍h憐憫kap誠實。Kè-bô͘ pháiⁿ ê, kiám bô ji̍p bê-lō͘ mah? Kè-bô͘ hó ê, beh tit-tio̍h lîn-bín kap sêng-si̍t.

23百般ê tio̍h磨lóng有利益；嘴唇講chōe-chōe ōe就致到sòng-hiong。Pah-poaⁿ ê tio̍h-bôa lóng ū lī-ek; Chhùi-tûn kóng chōe-chōe ōe chiū tì-kàu sòng-hiong.

24智慧ê人ê錢財做in ê冕旒；戇人ê戇到尾是戇。Tì-hūi ê lâng ê chîⁿ-châi chòe in ê bián-liû; Gōng-lâng ê gōng kàu-bé sī gōng.

25真實ê干證救人ê性命；講白賊ê，是詭詐。Chin-si̍t ê kan-chèng kiù lâng ê sìⁿ-miā; Kóng pe̍h-chha̍t ê, sī khúi-chà.

26敬畏耶和華有堅固ê óa靠；伊ê kiáⁿ兒有逃閃ê所在。Kèng-ùi Iâ-hô-hoa ū kian-kò͘ ê óa-khò; I ê kiáⁿ-jî ū tô-siám ê só͘-chāi.

27敬畏耶和華就是活命ê chùi-chôaⁿ，Ōe hō͘人離開死無ê羅網。Kèng-ùi Iâ-hô-hoa chiū-sī oa̍h-miā ê chúi-chôaⁿ, Ōe hō͘ lâng lī-khui sí-bô ê lô-bāng.

28國王ê榮光在tī百姓ê chōe；人君衰敗在tī百姓ê少。Kok-ông ê êng-kng chāi-tī peh-sìⁿ ê chōe; Jîn-kun soe-pāi chāi-tī peh-sìⁿ ê chió.

29無快快受氣-ê，大大有聰明；躁性-ê大顯出愚戇。Bô khoài-khoài siū-khì-ê, tōa-tōa ū chhang-miâ; Sò-sèng-ê tōa hián-chhut gû-gōng.

30心內安靜是肉體ê活命；怨妒是骨內ê朽爛。Sim-lāi an-chēng sī jio̍k-thé ê oa̍h-miā; Oàn-tò͘ sī kut-lāi ê hiú-nōa.

31Khek-po̍k sòng-hiong-ê，是褻瀆創造伊ê主；憐憫欠-khek-ê，是尊敬主。Khek-po̍k sòng-hiong-ê, sī siat-to̍k chhòng-chō i ê Chú; Lîn-bín khiàm-kheh-ê, sī chun-kèng Chú.

32pháiⁿ人tī伊所行ê pháiⁿ beh tú-tio̍h chhia倒；義人到死有ǹg望。Pháiⁿ-lâng tī i só͘ kiâⁿ ê pháiⁿ beh tú-tio̍h chhia-tó; Gī-lâng kàu sí ū ǹg-bāng.

33智慧安然tiàm tī聰明ê人ê心；戇人ê腹內beh露現。Tì-hūi an-jiân tiàm tī chhang-miâ ê lâng ê sim; Gōng-lâng ê pak-lāi beh lō͘-hiān.

34公義hō͘邦國升高；見有罪惡ê百姓受凌辱。Kong-gī hō͘ pang-kok seng-koâiⁿ; Kìⁿ-ū chōe-ok ê peh-sìⁿ siū lêng-jio̍k.

35用智慧行tāi-chì ê差用得tio̍h王ê恩惠；獨獨sià-敗-ê，ōe tú-tio̍h伊受氣。Ēng tì-hūi kiâⁿ tāi-chì ê chhe-ēng tit-tio̍h ông ê un-hūi; To̍k-to̍k sià-pāi-ê, ōe tú-tio̍h i siū-khì.

1溫和ê應答ōe hō͘受氣soah；講話sò-pō ōe激起受氣。Un-hô ê ìn-tap ōe hō͘ siū-khì soah; Kóng-ōe sò-pō ōe kek-khí siū-khì.

2智慧ê人ê舌gâu講知識；戇人ê嘴吐出愚戇。Tì-hūi ê lâng ê chi̍h gâu kóng chai-bat; Gōng-lâng ê chhùi thò͘-chhut gû-gōng.

3耶和華ê目睭ta̍k所在tī-teh；好pháiⁿ lóng teh鑑察。Iâ-hô-hoa ê ba̍k-chiu ta̍k só͘-chāi tī-teh; Hó-pháiⁿ lóng teh kàm-chhat.

4純良ê舌是活命ê樹；若有koāi-biū-ê，就會損傷心神。Sûn-liông ê chi̍h sī oa̍h-miā ê chhiū; Nā ū koāi-biū--ê, chiū ōe sún-siong sim-sîn.

5戇人看輕老父ê教督；願受責備-ê，得tio̍h見識。Gōng-lâng khòaⁿ-khin lāu-pē ê kàu-tok; Goān siū chek-pī-ê, tit-tio̍h kiàn-sek.

6義人ê厝內有chōe-chōe財寶；pháiⁿ人sò͘-thàn-ê，是做伊ê陷害。Gī-lâng ê chhù-lāi ū chōe-chōe châi-pó; Pháiⁿ-lâng sò͘-thàn--ê, sī chòe i ê hām-hāi.

7智慧ê人ê嘴唇報揚知識；戇人ê心lóng無án-ni。Tì-hūi ê lâng ê chhùi-tûn pò-iông chai-bat; Gōng-lâng ê sim lóng bô án-ni.

8pháiⁿ人獻祭是耶和華所厭惡；正直ê人祈禱是伊所歡喜。Pháiⁿ-lâng hiàn-chè sī Iâ-hô-hoa só͘ iàm-ò͘ⁿ; Chèng-ti̍t ê lâng kî-tó sī I só͘ hoaⁿ-hí.

9pháiⁿ人ê路是耶和華所厭惡；獨獨追jip公義-ê，就得I疼。Pháiⁿ-lâng ê lō͘ sī Iâ-hô-hoa só͘ iàm-ò͘ⁿ; To̍k-to̍k tui-jip kong-gī-ê, chiū tit I thiàⁿ.

10放sak正路-ê，beh受重重ê責罰；怨恨責備-ê，beh致到死無。Pàng-sak chiàⁿ-lō͘-ê, beh siū tāng-tāng ê chek-hoa̍t; Oàn-hūn chek-pī-ê, beh tì-kàu sí-bô.

11陰府kap滅無lóng tī耶和華ê目睭前；何況世間人ê心ah？Im-hú kap Bia̍t-bô lóng tī Iâ-hô-hoa ê ba̍k-chiu-chêng; Hô-hòng sè-kan lâng ê sim ah?

12侮慢ê人m̄-ài受責備，也無beh就近智慧ê人。Bú-bān ê lâng m̄-ài siū chek-pī, Iā bô beh chiū-kūn tì-hūi ê lâng.

13快樂ê心ōe hō͘面笑笑；心若憂悶，ōe損傷心神。Khoài-lo̍k ê sim ōe hō͘ bīn chhiò-chhiò; Sim nā iu-būn, ōe sún-siong sim-sîn.

14聰明ê人ê心chhē知識；戇人ê嘴一味好愚戇。Chhang-miâ ê lâng ê sim chhē chai-bat; Gōng-lâng ê chhùi it-bī hò͘ⁿ gû-gōng.

15困苦ê人ê日子lóng有災厄；心快樂ê人筵席無斷。Khùn-khó͘ ê lâng ê ji̍t-chí lóng ū chai-ē; Sim khoài-lo̍k ê lâng iân-sia̍h bô tn̄g.

16好額也有掛慮；m̄值tio̍h sòng-hiong來敬畏耶和華。Hó-gia̍h iā ū khòa-lū; M̄-ta̍t-tio̍h sòng-hiong lâi kèng-ùi Iâ-hô-hoa.

17食菜蔬，大家相疼，Iâ-kè食肥ê牛á，大家相怨恨。Chia̍h chhài-soe, tāi-ke saⁿ-thiàⁿ, Iâⁿ-kè chia̍h pûi ê gû-á, tāi-ke saⁿ oàn-hūn.

18Pháiⁿ聖-tē ê人惹-khí冤家；無快快受氣ê人會hō͘相爭soah。Pháiⁿ sèng-tē ê lâng jiá-khí oan-ke; Bô khoài-khoài siū-khì ê lâng ōe hō͘ saⁿ-chiⁿ soah.

19Pìn-tōaⁿ ê人ê路是親像刺phè ê籬笆；正直ê人ê路成做大路。Pìn-tōaⁿ ê lâng ê lō͘ sī chhin-chhiūⁿ chhì-phè ê lî-pa; Chèng-ti̍t ê lâng ê lō͘ chiâⁿ-chòe tōa-lō͘.

20智慧ê kiáⁿ hō͘老父歡喜；戇人看輕伊ê老母。Tì-hūi ê kiáⁿ hō͘ lāu-pē hoaⁿ-hí; Gōng-lâng khòaⁿ-khin i ê lāu-bú.

21無知ê人掠愚戇做歡喜；明理ê人照正直來行。Bû-ti ê lâng lia̍h gû-gōng chòe hoaⁿ-hí; Bêng-lí ê lâng chiàu chèng-ti̍t lâi kiâⁿ.

22無相kap參詳，所計謀ōe失敗；謀士chōe-chōe，所計謀ōe成。Bô saⁿ-kap chham-siông, só͘ kè-bô͘ ōe sit-pāi; Bô͘-sū chōe-chōe, só͘ kè-bô͘ ōe chiâⁿ.

23人ê嘴應答合宜，就會歡喜；合-時ê會好到怎樣！Lâng ê chhùi ìn-tap ha̍p-gî, chiū ōe hoaⁿ-hí; Ha̍p-sî ê ōe hó kàu cháiⁿ-iūⁿ!

24智慧ê人有活命ê路來上去，得tio̍h離開tī下底ê陰府。Tì-hūi ê lâng ū oa̍h-miā ê lō͘ lâi chiūⁿ-khì, Tit-tio̍h lī-khui tī ē-tóe ê im-hú.

25耶和華beh拆毀驕傲ê人ê厝，Beh安定寡婦ê地界。Iâ-hô-hoa beh thiah-húi kiau-ngō͘ ê lâng ê chhù, Beh an-tiāⁿ kóaⁿ-hū ê tōe-kài.

26Pháiⁿ ê計謀是耶和華所厭惡；但是好ê話是清潔。Pháiⁿ ê kè-bô͘ sī Iâ-hô-hoa só͘ iàm-ò͘ⁿ; Nā-sī hó ê ōe sī chheng-kiat.

27貪財-ê，陷害家己ê家，怨恨pò͘賂ê，得tio̍h活。Tham-châi-ê, hām-hāi ka-kī ê ke, Oàn-hūn pò͘-lō͘ ê, tit-tio̍h oa̍h.

28義人ê心想-了chiah ìn；pháiⁿ人ê嘴吐出pháiⁿ-tāi。Gī-lâng ê sim siūⁿ-liáu chiah ìn; Pháiⁿ-lâng ê chhùi thò͘-chhut pháiⁿ-tāi.

29耶和華離開pháiⁿ人遠遠；總是I聽義人ê祈禱。Iâ-hô-hoa lī-khui pháiⁿ-lâng hn̄g-hn̄g; Chóng-sī I thiaⁿ gī-lâng ê kî-tó.

30目睭ê光明hō͘心歡喜；好消息ōe潤澤kut。Ba̍k-chiu ê kng-bêng hō͘ sim hoaⁿ-hí; Hó siau-sit ōe lūn-te̍k kut.

31聽thàn活命ê責備ê，Beh khiā起tī智慧ê人ê中間。Thiaⁿ-thàn oa̍h-miā ê chek-pī ê, Beh khiā-khí tī tì-hūi ê lâng ê tiong-kan.

32M̄聽警戒-ê，是看輕家己；總是聽thàn責備-ê，就得tio̍h見識。M̄ thiaⁿ kéng-kài-ê, sī khòaⁿ-khin ka-kī; Chóng-sī thiaⁿ-thàn chek-pī-ê, chiū tit-tio̍h kiàn-sek.

33敬畏耶和華是智慧ê教示；謙卑就是榮光ê事先。Kèng-ùi Iâ-hô-hoa sī tì-hūi ê kà-sī; Khiam-pi chiū-sī êng-kng ê tāi-seng.