1Sòng-hiong來行正直ê，贏過講乖謬koh愚戇ê。Sòng-hiong lâi kiâⁿ chèng-ti̍t ê, Iâⁿ-kè kóng koāi-biū koh gû-gōng ê.

2心無知bat是m̄好；腳緊走ê，bōe免得犯罪。Sim bô chai-bat sī m̄-hó; Kha kín cháu ê, bōe bián-tit hoān-chōe.

3人因為愚戇來敗壞伊ê路，伊ê心就棄嫌上帝。Lâng in-ūi gû-gōng lâi pāi-hoāi i ê lō͘, I ê sim chiū khì-hiâm Siōng-tè.

4好額就加添chōe-chōe朋友，Sòng-hiong就朋友kap伊離別。Hó-gia̍h chiū ke-thiⁿ chōe-chōe pêng-iú, Sòng-hiong chiū pêng-iú kap i lī-pia̍t.

5Lām-sám干證ê人bōe免得受刑罰；講白賊bōe能逃脫刑罰。Lām-sám kan-chèng ê lâng bōe bián-tit siū hêng-hoa̍t; Kóng pe̍h-chha̍t bōe-ōe tô-thoat hêng-hoa̍t.

6大-liōng ê人chōe-chōe人對伊求恩；送-物-ê，人人做伊ê朋友。Tōa-liōng ê lâng chōe-chōe lâng tùi i kiû un; Sàng-mi̍h-ê, lâng-lâng chòe i ê pêng-iú.

7Sòng-hiong人伊ê兄弟lóng怨恨伊，何況伊ê朋友koh khah離開伊；Jip beh kap in講話，in已經無tī-teh。Sòng-hiong lâng i ê hiaⁿ-tī lóng oàn-hūn i, Hô-hòng i ê pêng-iú koh khah lī-khui i; Jip beh kap in kóng-ōe, in í-keng bô tī-teh.

8得tio̍h智慧ê，疼惜伊ê靈魂，保守明理ê，beh得tio̍h福氣。Tit-tio̍h tì-hūi ê, thiàⁿ-sioh i ê lêng-hûn, Pó-siú bêng-lí ê, beh tit-tio̍h hok-khì.

9Lām-sám干證ê，bōe免得受刑罰；講白賊ê，beh tú-tio̍h滅無。Lām-sám kan-chèng ê, bōe bián-tit siū hêng-hoa̍t; Kóng pe̍h-chha̍t ê, beh tú-tio̍h bia̍t-bô.

10戇人享受宴樂，是無合宜；何況奴僕管轄貴族ah？Gōng-lâng hióng-siū iàn-lo̍k, sī bô ha̍p-gî; Hô-hòng lô͘-po̍k koán-hat kùi-cho̍k ah?

11人有見識就無快快受氣；赦免人ê過失就是伊ê榮光。Lâng ū kiàn-sek chiū bô khoài-khoài siū-khì; Sià-bián lâng ê kè-sit chiū-sī i ê êng-kng.

12王ê大受氣親像獅hm̄-hm̄-哮；伊ê恩典親像草頂ê露水。Ông ê tōa siū-khì chhin-chhiūⁿ sai hm̄-hm̄-háu; I ê un-tián chhin-chhiūⁿ chháu-téng ê lō͘-chúi.

13戇ê kiáⁿ是老父ê災厄；Bó͘ ê吵鬧親像雨水chha̍uh-chha̍uh滴。Gōng ê kiáⁿ sī lāu-pē ê chai-ē; Bó͘ ê chháu-nāu chhin-chhiūⁿ hō͘-chúi chha̍uh-chha̍uh tih.

14厝宅財產是祖公所留ê，獨獨gâu ê bó͘是耶和華所賜ê。Chhù-the̍h châi-sán sī chó͘-kong só͘ lâu ê, To̍k-to̍k gâu ê bó͘ sī Iâ-hô-hoa só͘ sù ê.

15懶惰 hō͘人睏重眠，Pîn-tōaⁿ ê人beh tú-tio̍h iau餓。Lán-tō hō͘ lâng khùn tāng-bîn, Pîn-tōaⁿ ê lâng beh tú-tio̍h iau-gō.

16守誡命ê，是守靈魂，無細膩伊ê所行ê，beh致到死無。Siú kài-bēng ê, sī siú lêng-hûn, Bô sòe-jī i ê só͘ kiâⁿ ê, beh tì-kàu sí-bô.

17憐憫sòng-hiong人ê，就是借hō͘耶和華；伊beh照伊所行ê好事來還伊。Lîn-bín sòng-hiong lâng ê, chiū-sī chioh hō͘ Iâ-hô-hoa; I beh chiàu i só͘ kiâⁿ ê hó-sū lâi hêng i.

18趁iáu有ǹg望，tio̍h教督你ê kiáⁿ，你m̄-thang有意思beh hō͘伊死。Thàn iáu ū ǹg-bāng, tio̍h kàu-tok lí ê kiáⁿ, Lí m̄-thang ū ì-sù beh hō͘ i sí.

19大受氣ê人的確tio̍h受刑罰，你若救伊tio̍h koh加一pái。Tōa siū-khì ê lâng tek-khak tio̍h siū hêng-hoa̍t, Lí nā kiù i tio̍h koh ke chi̍t pái.

20你tio̍h聽苦勸受教示，hō͘你到尾有智慧。Lí tio̍h thiaⁿ khó͘-khǹg siū kà-sī, Hō͘ lí kàu-bé ū tì-hūi.

21人心內有chōe-chōe計謀，獨獨耶和華ê旨意chiah會穩當。Lâng sim-lāi ū chōe-chōe kè-bô͘, To̍k-to̍k Iâ-hô-hoa ê chí-ì chiah ōe ún-tàng.

22人所意愛是伊仁慈ê量，Sòng-hiong人比講白賊khah好。Lâng só͘ ì-ài sī i jîn-chû ê liōng, Sòng-hiong lâng pí kóng pe̍h-chha̍t khah-hó.

23敬畏耶和華就會得tio̍h活命；伊beh安居飽足無tú-tio̍h災厄。Kèng-ùi Iâ-hô-hoa chiū ōe tit-tio̍h oa̍h-miā; I beh an-ku pá-chiok bô tú-tio̍h chai-ē.

24Pîn-tōaⁿ ê人伸手tī盤裡，也m̄肯the̍h到嘴。Pîn-tōaⁿ ê lâng chhun-chhiú tī pôaⁿ--ni̍h, Iā m̄-khéng the̍h kàu chhùi.

25Phah侮慢ê人，戇直ê beh醒悟；責備明理ê人，伊就khah知bat。Phah bú-bān ê lâng, gōng-ti̍t-ê beh chhíⁿ-ngō͘; Chek-pī bêng-lí ê lâng, i chiū khah chai-bat.

26Pháiⁿ款待老父革逐老母ê，是卸敗致到凌辱ê kiáⁿ。Pháiⁿ khoán-thāi lāu-pē kek-tio̍k lāu-bú ê, Sī sià-pāi tì-kàu lêng-jio̍k ê kiáⁿ.

27我ê kiáⁿ ah，人若教示你去-sak知識ê話，你決斷m̄-thang聽。Góa ê kiáⁿ ah, lâng nā kà-sī lí khì-sak tì-sek ê ōe, Lí koat-toàn m̄-thang thiaⁿ.

28做無-影跡ê干證戲弄公平，pháiⁿ人吞-落罪惡。Chòe bô-iáⁿ-chiah ê kan-chèng hì-lāng kong-pêng, Pháiⁿ-lâng thun-lo̍h chōe-ok.

29刑罰是為tio̍h侮慢ê人設；鞭phah也是為tio̍h戇人ê ka-chiah。Hêng-hoa̍t sī ūi-tio̍h bú-bān ê lâng siat; Piⁿ-phah iā sī ūi-tio̍h gōng-lâng ê ka-chiah.

1酒是致到侮慢ê，厚酒致到喧嘩，見若因為伊來錯誤ê，是無智慧。Chiú sī tì-kàu bú-bān ê, kāu-chiú tì-kàu soan-hoa, Kìⁿ-nā in-ūi i lâi chhò-gō͘ ê, sī bô tì-hūi.

2王ê威風親像sai hm̄-hm̄-哮，惹i受氣ê，是hāi家己ê性命。Ông ê ui-hong chhin-chhiūⁿ sai hm̄-hm̄-háu, Jiá i siū-khì ê, sī hāi ka-kī ê sìⁿ-miā.

3離開相爭hit號人有榮光，獨獨戇人ài冤家。Lī-khui saⁿ-chiⁿ hit-hō lâng ū êng-kng, To̍k-to̍k gōng-lâng ài oan-ke.

4Pîn-tōaⁿ ê人tī冬天ê時無beh種作，到收割ê時i求乞，也bōe得tio̍h。Pîn-tōaⁿ ê lâng tī tang-thiⁿ ê sî bô beh chèng-choh, Kàu siu-koah ê sî i kiû-khit, iā bōe tit-tio̍h.

5人心內ê計謀是親像深ê水，獨獨明理ê人chiah會kā伊chhiû-出來。Lâng sim-lāi ê kè-bô͘ sī chhin-chhiūⁿ chhim ê chúi, to̍k-to̍k bêng-lí ê lâng chiah ōe kā i chhiû--chhut-lâi.

6講起家己ê仁慈-ê真chōe；但是忠信ê人真oh得tio̍h。Kóng-khí ka-kī ê jîn-chû-ê chin-chōe; Nā-sī tiong-sìn ê lâng chin oh tit-tio̍h.

7照正直來行ê義人，伊ê後裔有福氣。Chiàu chèng-ti̍t lâi kiâⁿ ê gī-lâng, I ê hō͘-è ū hok-khì.

8王坐tī審判ê位，用伊ê目睭趕散lóng總ê pháiⁿ。Ông chē tī sím-phòaⁿ ê ūi, Ēng i ê ba̍k-chiu kóaⁿ-sòaⁿ lóng-chóng ê pháiⁿ.

9Chī-chūi ōe講，我已經清氣我ê心，我ê罪已經洗除？Chī-chūi ōe kóng, Góa í-keng chheng-khì góa ê sim, Góa ê chōe í-keng sóe-tû?

10Tô-chí無同，真，táu無同，lóng是耶和華所厭惡。Tô-chí bô tâng, chin, táu bô tâng, Lóng sī Iâ-hô-hoa só͘ iàm-ò͘ⁿ.

11連gín-ná tī所做ê，也顯明伊ê本性；伊所行-ê或是聖潔á正直。Liân gín-ná tī só͘ chòe ê, iā hián-bêng i ê pún-sèng; I só͘ kiâⁿ-ê he̍k-sī sèng-kiat á chèng-ti̍t.

12Ōe聽ê耳孔，ōe看ê目睭，Nn̄g-項lóng是耶和華所做ê。Ōe thiaⁿ ê hī-khang, ōe khòaⁿ ê ba̍k-chiu, Nn̄g-hāng lóng sī Iâ-hô-hoa só͘ chòe ê.

13莫得tham-bîn，免致到sòng-hiong；thí開你ê目睭，chiah有夠額ê米糧。Bo̍h-tit tham-bîn, bián tì-kàu sòng-hiong; Thí-khui lí ê ba̍k-chiu, chiah ū kàu-gia̍h ê bí-niû.

14買物ê，講，m̄好，m̄好；到bóe-去了家己誇口。Bóe mi̍h ê, kóng, M̄-hó, m̄-hó; Kàu bóe--khì-liáu ka-kī khoa-kháu.

15有kim也有寶石chōe-chōe，總是有知識ê嘴唇，就成做貴氣ê tin-pó。Ū kim iā ū pó-chio̍h chōe-chōe, Chóng-sī ū chai-bat ê chhùi-tûn, chiū chiâⁿ-chòe kùi-khì ê tin-pó.

16為tio̍h生份人tam-pó tio̍h the̍h hit人ê衫，替外人做保認，hit-ê人tio̍h擔當責成。Ūi-tio̍h siⁿ-hūn lâng tam-pó tio̍h the̍h hit-lâng ê saⁿ, Thòe gōa-lâng chòe pó-jīn, hit ê lâng tio̍h tam-tng chek-sêng.

17用瞞騙來得tio̍h食物，人掠做滋味，總是後來伊ê嘴滿滿是soa。Ēng môa-phiàn lâi tit-tio̍h chia̍h-mi̍h, lâng lia̍h-chòe chu-bī, Chóng-sī āu-lâi i ê chhùi móa-móa sī soa.

18Tùi參詳ta̍k項ê計畫得tio̍h成；你beh交戰tio̍h用好ê計策。Tùi chham-siông ta̍k-hāng ê kè-e̍k tit-tio̍h chiâⁿ; Lí beh kau-chiàn tio̍h ēng hó ê kè-chhek.

19四界行，講人ê長短，漏洩祕密ê事；厚-ōe ê，m̄-thang kap伊結交。Sì-kòe kiâⁿ, kóng lâng ê tn̂g-té, lāu-siat pì-bi̍t ê sū; Kāu-ōe ê, m̄-thang kap i kiat-kau.

20咒詛老父á老母ê，伊ê燈beh hoa tī極烏暗ê中間。Chiù-chó͘ lāu-pē á lāu-bú ê, I ê teng beh hoa tī ke̍k o͘-àm ê tiong-kan.

21起頭緊緊得tio̍h ê產業，路尾m̄是做伊ê福氣。Khí-thâu kín-kín tit-tio̍h ê sán-gia̍p, Lō͘-bé m̄-sī chòe i ê hok-khì.

22你莫得講，我beh報應pháiⁿ，Tio̍h thèng候耶和華，伊beh救你。Lí bo̍h-tit kóng, Góa beh pò-èng pháiⁿ, Tio̍h thèng-hāu Iâ-hô-hoa, I beh kiù lí.

23Tô-chí無相同是耶和華所厭惡，Ké ê天秤也是m̄好。Tô-chí bô saⁿ-tâng sī Iâ-hô-hoa só͘ iàm-ò͘ⁿ, Ké ê thian-phêng iā sī m̄-hó.

24人ê腳步是tùi耶和華定tio̍h；人kiám會知伊ê路mah？Lâng ê kha-pō͘ sī tùi Iâ-hô-hoa tiāⁿ-tio̍h; Lâng kiám ōe chai i ê lō͘ mah?

25人隨便講，這是聖物；下願了，chiah查問，這是做伊ê羅網。Lâng sûi-piān kóng, Che sī sèng-mi̍h; Hē-goān liáu, chiah chhâ-mn̄g, che sī chòe i ê lô-bāng.

26智慧ê王poah-sòaⁿ pháiⁿ人，Hō͘車輪忍i。Tì-hūi ê ông poah-sòaⁿ pháiⁿ-lâng, Hō͘ chhia-lûn lún i.

27人ê心神是耶和華ê燈，鑑察人ê心腹。Lâng ê sim-sîn sī Iâ-hô-hoa ê teng, Kàm-chhat lâng ê sim-pak.

28仁慈kap真實保全國王；伊ê座位也因為仁慈來堅固。Jîn-chû kap chin-si̍t pó-choân kok-ông; I ê chō-ūi iā in-ūi jîn-chû lâi kian-kò͘.

29勇健是少年人ê榮光；白-頭毛就是老人ê體面。Ióng-kiāⁿ sī siàu-liân lâng ê êng-kng; Pe̍h-thâu-mn̂g chiū-sī lāu-lâng ê thé-biān.

30用鞭phah傷除去人ê罪惡；Phah ōe入人ê心腹。Ēng piⁿ phah-siong tû-khì lâng ê chōe-ok; Phah ōe ji̍p lâng ê sim-pak.

1王ê心tī耶和華ê手中；親像水溝，照祂ê所ài破hō͘伊流。Ông ê sim tī Iâ-hô-hoa ê chhiú-tiong; Chhin-chhiūⁿ chúi-kau, chiàu I ê só͘ ài phòa hō͘ i lâu.

2人ê所行家己看做正直，獨獨耶和華測度人ê心。Lâng ê só͘ kiâⁿ ka-kī khòaⁿ-chòe chèng-ti̍t, To̍k-to̍k Iâ-hô-hoa chhek-to̍k lâng ê sim.

3行義秉公，是pí獻祭koh khah得tio̍h耶和華接納。Kiâⁿ-gī péng-kong, Sī pí hiàn-chè koh khah tit-tio̍h Iâ-hô-hoa chiap-la̍p.

4目高心驕，以及pháiⁿ人ê燈lóng是罪。Ba̍k koâiⁿ sim kiau, Í-ki̍p pháiⁿ-lâng ê teng lóng sī chōe.

5慇勤計畫ê得tio̍h昌盛；獨獨躁性ê話致到欠缺。Un-khûn kè-e̍k-ê tit-tio̍h chhiong-sēng; To̍k-to̍k sò-sèng--ê ōe tì-kàu khiàm-kheh.

6用詭詐ê舌來得tio̍h錢ê，是親像吹來吹去ê浮雲，家己取死。Ēng khúi-chà ê chi̍h lâi tit-tio̍h chîⁿ ê, Sī chhin-chhiūⁿ chhe-lâi chhe-khì ê phû-hûn, ka-kī chhú sí.

7Pháiⁿ人ê強暴beh掃除家己；因為in m̄肯行公平。Pháiⁿ-lâng ê kiông-pō beh sàu-tû ka-kī; In-ūi in m̄-khéng kiâⁿ kong-pêng.

8沉溺tī罪惡ê，伊ê路是真彎oat；總是清潔ê人，伊ê所行是正直。Tîm-le̍k tī chōe-ok ê, i ê lō͘ sī chin oan-oat; Chóng-sī chheng-kiat ê lâng, i ê só͘ kiâⁿ sī chèng-ti̍t.

9寧可tiàm tī厝頂ê角頭，莫得kap吵鬧ê婦人人相kap tòa tī寬闊ê厝。Lêng-khó͘ tiàm tī chhù-téng ê kak-thâu, Bo̍h-tit kap chháu-nāu ê hū-jîn-lâng saⁿ-kap tòa tī khoan-khoah ê chhù.

10pháiⁿ人ê心ài人pháiⁿ；伊ê目睭並無可憐伊ê厝邊。Pháiⁿ-lâng ê sim ài lâng pháiⁿ; I ê ba̍k-chiu pēng bô khó-lîn i ê chhù-piⁿ.

11侮慢ê人受刑罰，戇直ê人就得tio̍h智慧；智慧ê人受教示，就得tio̍h知bat。Bú-bān ê lâng siū hêng-hoa̍t, gōng-ti̍t ê lâng chiū tit-tio̍h tì-hūi; Tì-hūi ê lâng siū kà-sī, chiū tit-tio̍h chai-bat.

12義人忖度pháiⁿ人ê家，知pháiⁿ人會chhia倒到滅無。Gī-lâng chhún-to̍k pháiⁿ-lâng ê ke, Chai pháiⁿ-lâng ōe chhia-tó kàu bia̍t-bô.

13塞密耳孔m̄聽sòng-hiong人哀求ê，伊將來求叫也無得tio̍h聽。That-ba̍t hī-khang m̄-thiaⁿ sòng-hiong lâng ai-kiû ê, I chiong-lâi kiû-kiò iā bô tit-tio̍h thiaⁿ.

14暗靜送物遏止受氣；胸前ê禮物能soah大受氣。Àm-chīⁿ sàng mi̍h at-chí siū-khì; Heng-chêng ê lé-mi̍h ōe soah tōa siū-khì.

15秉公行義對好人做歡喜；對tī pháiⁿ人做敗壞。Péng-kong kiâⁿ-gī tùi hó-lâng chòe hoaⁿ-hí; Tùi tī pháiⁿ-lâng chòe pāi-hoāi.

16離開明理ê路ê，hit-ê人tiàm tī陰魂ê會中。Lī-khui bêng-lí ê lō͘ ê, Hit ê lâng tiàm tī im-hûn ê hōe-tiong.

17Ài奢侈ê beh致到sòng-hiong；好酒kap油ê bōe能好額。Ài chhia-chhí-ê beh tì-kàu sòng-hiong; Hò͘ⁿ chiú kap iû-ê bōe-ōe hó-gia̍h.

18Pháiⁿ人做義人贖回ê價錢；奸詐ê人做正直人ê替身。Pháiⁿ-lâng chòe gī-lâng sio̍k-hôe ê kè-chîⁿ; Kan-chà ê lâng chòe chèng-ti̍t lâng ê thòe-sin.

19寧可tiàm tī曠野，M̄-thang kap吵鬧厚khôe ê婦人人相kap tòa。Lêng-khó͘ tiàm tī khòng-iá, M̄-thang kap chháu-nāu kāu-khôe ê hū-jîn-lâng saⁿ-kap tòa.

20智慧ê人厝內有貴氣ê寶物kap油；戇人就耍了了。Tì-hūi ê lâng chhù-lāi ū kùi-khì ê pó-mi̍h kap iû; Gōng-lâng chiū sńg-liáu-liáu.

21追chhē公義kap仁慈ê，就chhē-tio̍h活命kap公義kap榮顯。Tui-chhē kong-gī kap jîn-chû ê, Chiū chhē-tio̍h oa̍h-miā kap kong-gī kap êng-hián.

22智慧ê人peh上勇士ê城，敗壞伊所óa靠ê勢力。Tì-hūi ê lâng peh-chiūⁿ ióng-sū ê siâⁿ, Pāi-hoāi i só͘ óa-khò ê sè-le̍k.

23保守伊ê嘴kap舌ê，就保守伊ê神魂免受災害。Pó-siú i ê chhùi kap chi̍h ê, Chiū pó-siú i ê sîn-hûn bián siū chai-hāi.

24驕傲自高ê人名叫侮慢，伊用驕傲猖狂做tāi-chì。Kiau-ngō͘ chū-ko ê lâng miâ kiò bú-bān, I ēng kiau-ngō͘ chhiong-kông chòe tāi-chì.

25Pîn-tōaⁿ ê人beh tùi貪慾來死；因為伊ê手m̄肯做工。Pîn-tōaⁿ ê lâng beh tùi tham-io̍k lâi sí; In-ūi i ê chhiú m̄-khéng chòe kang.

26有人thong日貪慾不知足；但是義ê人捨施lóng無堅吝。Ū lâng thong-ji̍t tham-io̍k put-ti-chiok; Nā-sī gī ê lâng siá-sì, lóng bô kian-līn.

27Pháiⁿ人ê祭獻是可惡ê；何況伊存pháiⁿ意思來獻ah？Pháiⁿ-lâng ê chè-hiàn sī khó-ò͘ⁿ ê; Hô-hòng i chûn pháiⁿ ì-sù lâi hiàn ah?

28Lām-sám干證ê人beh滅無；獨獨親耳聽來講ê，無人會辯倒伊。Lām-sám kan-chèng ê lâng beh bia̍t-bô; To̍k-to̍k chhin-hī thiaⁿ lâi kóng-ê, bô lâng ōe piān-tó i.

29pháiⁿ人面皮厚；但是正直ê人謹慎伊ê所行。Pháiⁿ-lâng bīn-phê kāu; Nā-sī chèng-ti̍t ê lâng kín-sīn i ê só͘-kiâⁿ.

30無hit號智慧聰明計畫，Thang抵敵耶和華。Bô hit-hō tì-hūi chhang-miâ kè-e̍k, Thang tí-te̍k Iâ-hô-hoa.

31馬是為tio̍h交戰ê日來備辦ê；總是得勝是tùi耶和華。Bé sī ūi-tio̍h kau-chiàn ê ji̍t lâi pī-pān--ê; Chóng-sī tek-sèng sī tùi Iâ-hô-hoa.