載入中…

箴言 第 25 章

1以下也是所羅門ê箴言,是猶大王 Hi-se-ka ê人所chhau ê。Í-ē iā sī Só͘-lô-bûn ê chim-giân, sī Iû-tāi ông Hi-se-ka ê lâng só͘ chhau ê.

2將tāi-chì秘密,是上帝ê榮光;將tāi-chì查明,是君王ê榮光。Chiong tāi-chì pì-ba̍t, sī Siōng-tè ê êng-kng; Chiong tāi-chì chhâ-bêng, sī kun-ông ê êng-kng.

3天ê高,地ê厚,君王ê心也查bōe出。Thiⁿ ê koâiⁿ, tōe ê kāu, Kun-ông ê sim iā chhâ-bōe-chhut.

4除去銀ê渣滓,chiah有器具thang hō͘鍛鍊ê人用;Tû-khì gûn ê che-tái, Chiah ū khì-kū thang hō͘ thoàn-liān ê lâng ēng;

5除去王ê面前ê pháiⁿ人,伊ê國位是tùi公義來堅固。Tû-khì ông ê bīn-chêng ê pháiⁿ-lâng, I ê kok-ūi sī tùi kong-gī lâi kian-kò͘.

6Tī王ê面前m̄-thang家己尊大,也m̄-thang khiā tī大人ê位。Tī ông ê bīn-chêng m̄-thang ka-kī chun tōa, Iā m̄-thang khiā tī tāi-jîn ê ūi.

7khah好有人對你講,請你上來chia,M̄-thang tī你所見王親ê面前,叫你落去。Khah-hó ū lâng tùi lí kóng, Chhiáⁿ lí chiūⁿ-lâi chia, M̄-thang tī lí só͘ kìⁿ ông-chhin ê bīn-chêng, Kiò lí lo̍h-khì.

8M̄-thang緊緊出去kap人冤家,免得到尾受你ê厝邊凌辱ê時,你m̄知beh怎樣做。M̄-thang kín-kín chhut-khì kap lâng oan-ke, Bián-tit kàu-bé siū lí ê chhù-piⁿ lêng-jio̍k ê sî, Lí m̄-chai beh cháiⁿ-iūⁿ chòe.

9你kap厝邊計較,tio̍h kap伊本身分會;M̄-thang露出別人祕密ê事;Lí kap chhù-piⁿ kè-kàu, tio̍h kap i pún-sin hun-hē; M̄-thang lō͘-chhut pa̍t-lâng pì-bi̍t ê sū;

10驚了聽見ê人會罵你,你ê臭名就oh得脫離。Kiaⁿ-liáu thiaⁿ-kìⁿ ê lâng ōe mē lí, Lí ê chhàu-miâ chiū oh-tit thoat-lī.

11講話合宜,親像金ê蘋果hē tī銀ê籃á。Kóng-ōe ha̍p-gî, Chhin-chhiūⁿ kim ê pîn-kó hē tī gûn ê nâ-á.

12智慧ê人ê責備,tī順thàn ê人ê耳孔,親像金ê耳鉤kap好金ê守-瑟。Tì-hūi ê lâng ê chek-pī, tī sūn-thàn ê lâng ê hī-khang, Chhin-chhiūⁿ kim ê hī-kau kap hó-kim ê siú-sek.

13忠信ê使者對tī差伊ê,親像收割ê時有sng-seh ê涼冷;因為伊hō͘主人ê心看-活。Tiong-sìn ê sù-chiá tùi-tī chhe i ê, Chhin-chhiūⁿ siu-koah ê sî ū sng-seh ê liâng-léng; In-ūi i hō͘ chú-lâng ê sim khòaⁿ-oa̍h.

14無影送物來誇口ê,是親像有風有雲也無落雨。Bô-iáⁿ sàng mi̍h lâi khoa-kháu ê, Sī chhin-chhiūⁿ ū hong ū hûn iā bô lo̍h-hō͘.

15長長吞忍,就官長也受i苦勸;溫柔ê嘴舌ōe at折骨頭。Tn̂g-tn̂g thun-lún, chiū koaⁿ-tiúⁿ iā siū i khó͘-khǹg; Un-jiû ê chhùi-chi̍h ōe at-chi̍h kut-thâu.

16你有得tio̍h蜜無?食夠額就好;驚了你食過額就吐出-來。Lí ū tit-tio̍h bi̍t bô? chia̍h kàu-gia̍h chiū hó; Kiaⁿ-liáu lí chia̍h kè-gia̍h chiū thò͘--chhut-lâi.

17你ê腳m̄-thang chia̍p-chia̍p去厝邊ê家,驚了伊厭賤你,恨神你。Lí ê kha m̄-thang chia̍p-chia̍p khì chhù-piⁿ ê ke, Kiaⁿ-liáu i iàm-chiān lí, gīn-sîn lí.

18Lām-sám干證陷害厝邊ê人,就是親像槌kap刀kap利箭。Lām-sám kan-chèng hām-hāi chhù-piⁿ ê lâng, Chiū-sī chhin-chhiūⁿ thûi kap to kap lāi-chìⁿ.

19患難ê時,óa靠無忠信ê人,親像pháiⁿ ê嘴齒,thu̍t-lûn ê腳。Hoān-lān ê sî, óa-khò bô tiong-sìn ê lâng, Chhin-chhiūⁿ pháiⁿ ê chhùi-khí, thu̍t-lûn ê kha.

20Tùi傷心ê人唱歌,親像冬天ê時thǹg衫,koh親像piàⁿ-醋tī kiⁿ ê頂面。Tùi siong-sim ê lâng chhiùⁿ-koa, Chhin-chhiūⁿ tang-thiⁿ ê sî thǹg-saⁿ, koh chhin-chhiūⁿ piàⁿ-chhò͘ tī kiⁿ ê téng-bīn.

21你ê對敵若iau,tio̍h用米糧hō͘伊食;嘴乾,tio̍h用水hō͘伊lim;Lí ê tùi-te̍k nā iau, tio̍h ēng bí-niû hō͘ i chia̍h; Chhùi-ta, tio̍h ēng chúi hō͘ i lim;

22因為你是用熱熱ê火炭疊tī伊ê頭殼頂;耶和華也beh報賞你。In-ūi lí sī ēng jia̍t-jia̍t ê hé-thòaⁿ thia̍p tī i ê thâu-khak-téng; Iâ-hô-hoa iā beh pò-siúⁿ lí.

23北風ōe致到落雨;譭謗人ê舌ōe致到人變面。Pak-hong ōe tì-kàu lo̍h hō͘; Húi-pòng lâng ê chi̍h ōe tì-kàu lâng pìⁿ-bīn.

24寧可tiàm tī厝頂ê角頭,莫得kap吵鬧ê婦人人相kap tòa tī寬闊ê厝。Lêng-khó͘ tiàm tī chhù-téng ê kak-thâu, Bo̍h-tit kap chháu-nāu ê hū-jîn-lâng saⁿ-kap tòa tī khoan-khoah ê chhù.

25有好siau-si̍t tùi遠遠來,親像用冷水hō͘嘴乾ê人lim。Ū hó siau-sit tùi hn̄g-hn̄g lâi, Chhin-chhiūⁿ ēng léng-chúi hō͘ chhùi-ta ê lâng lim.

26義人tī pháiⁿ人ê面前退讓,親像踏-lô ê水泉,phah lâ-sâm ê井。Gī-lâng tī pháiⁿ-lâng ê bīn-chêng thè-niū, Chhin-chhiūⁿ ta̍h-lô ê chúi-chôaⁿ, phah lâ-sâm ê chíⁿ.

27食蜜chōe-chōe是m̄好;人求家己ê榮光bōe-算得榮光。Chia̍h bi̍t chōe-chōe sī m̄-hó; Lâng kiû ka-kī ê êng-kng bōe-sǹg-tit êng-kng.

28人無約束家己ê心,是親像毀壞ê城無牆。Lâng bô iok-sok ka-kī ê sim, Sī chhin-chhiūⁿ húi-hoāi ê siâⁿ bô chhiûⁿ.

箴言 第 26 章

1夏天落雪,收割ê時落雨,lóng m̄合宜;愚戇ê人得tio̍h榮光也是án-ni。Hē-thiⁿ lo̍h-seh, siu-koah ê sî lo̍h-hō͘, lóng m̄ ha̍p-gî; Gû-gōng ê lâng tit-tio̍h êng-kng iā sī án-ni.

2雀鳥á往來,燕á飛來飛去;Án-ni無緣故ê咒詛也bōe應驗。Chhek-chiáu-á óng-lâi, ìⁿ-á pe-lâi pe-khì; Án-ni bô iân-kò͘ ê chiù-chó͘ iā bōe èng-giām.

3鞭是為tio̍h馬,kā-kiuⁿ是為tio̍h驢;柺á是為tio̍h戇人ê ka-chiah。Piⁿ sī ūi-tio̍h bé, kā-kiuⁿ sī ūi-tio̍h lû; koáiⁿ-á sī ūi-tio̍h gōng-lâng ê ka-chiah.

4M̄-thang照戇人ê戇來應伊,驚了你kap伊一樣。M̄-thang chiàu gōng-lâng ê gōng lâi ìn i, Kiaⁿ-liáu lí kap i chi̍t-iūⁿ.

5Tio̍h照戇人ê戇來應伊,驚了伊家己看做知識。Tio̍h chiàu gōng-lâng ê gōng lâi ìn i, Kiaⁿ-liáu i ka-kī khòaⁿ-chòe tì-sek.

6託戇人報消息ê,是剉斷家己ê腳,家己食-khui。Thok gōng-lâng pò siau-sit ê, Sī chhò-tn̄g ka-kī ê kha, ka-kī chia̍h-khui.

7箴言tī戇人ê嘴,親像跛腳ê腳空空teh hìⁿ。Chim-giân tī gōng-lâng ê chhùi, Chhin-chhiūⁿ pái-kha ê kha khang-khang teh hìⁿ.

8將榮光hō͘愚戇ê人,親像用一布袋á寶石khǹg tī石堆ê內面。Chiong êng-kng hō͘ gû-gōng ê lâng, Chhin-chhiūⁿ ēng chi̍t pò͘-tē-á pó-chio̍h khǹg tī chio̍h-tui ê lāi-bīn.

9箴言tī戇人ê嘴,親像刺鑿入醉漢ê手。Chim-giân tī gōng-lâng ê chhùi, Chhin-chhiūⁿ chhì chha̍k-ji̍p chùi-hàn ê chhiú.

10Chhiàⁿ戇人á是chhiàⁿ過路人來做工ê,親像射箭ê射出箭,傷tio̍h眾人。Chhiàⁿ gōng-lâng á-sī chhiàⁿ kè-lō͘ lâng lâi chòe-kang-ê, Chhin-chhiūⁿ siā-chìⁿ-ê siā-chhut chìⁿ, siong-tio̍h chèng-lâng.

11戇人koh再tī伊ê戇,親像狗倒tńg食伊所吐ê。Gōng-lâng koh-chài tī i ê gōng, Chhin-chhiūⁿ káu tò-tńg chia̍h i só͘-thò͘-ê.

12你有看見家己掠做知識ê人無?戇人比伊iáu khah有thang ǹg望。Lí ū khòaⁿ-kìⁿ ka-kī lia̍h-chòe tì-sek ê lâng bô? Gōng-lâng pí i iáu khah ū thang ǹg-bāng.

13Pîn-tōaⁿ ê人講,Tī路裡有猛ê sai,Tī街路-nih有勇ê sai。Pîn-tōaⁿ ê lâng kóng, Tī lō͘--nih ū béng ê sai, Tī ke-lō͘--nih ū ióng ê sai.

14門tī門臼teh tńg,Pîn-tōaⁿ ê人tī眠床裡也是án-ni。Mn̂g tī mn̂g-khū teh tńg, Pîn-tōaⁿ ê lâng tī bîn-chhn̂g--nih iā sī án-ni.

15Pîn-tōaⁿ ê人伸手tī盤裡,The̍h倒tńg到嘴也嫌tio̍h磨。Pîn-tōaⁿ ê lâng chhun-chhiú tī pôaⁿ--ni̍h, The̍h tò-tńg kàu chhùi iā hiâm tio̍h-bôa.

16Pîn-tōaⁿ ê人看家己有智慧,贏過七個gâu應答ê人。Pîn-tōaⁿ ê lâng khòaⁿ ka-kī ū tì-hūi, Iâⁿ-kè chhit ê gâu ìn-tap ê lâng.

17過路人去chhap無干涉伊ê相爭,是親像人khiú-tio̍h狗ê耳。Kè-lō͘ lâng khì chhap bô kan-sia̍p i ê saⁿ-chiⁿ, Sī chhin-chhiūⁿ lâng khiú-tio̍h káu ê hī.

18人欺騙伊ê厝邊,來講,我kiám m̄是kún笑mah?是親像顛狂ê人hiat火把,以及利箭kap thâi人ê家-si。Lâng khi-phiàn i ê chhù-piⁿ, Lâi kóng, Góa kiám m̄-sī kún-chhiò mah? Sī chhin-chhiūⁿ tian-kông ê lâng hiat hé-pé, Í-ki̍p lāi-chìⁿ kap thâi lâng ê ke-si.

20火欠柴就會hoa,無人學話,相爭就soah去。Hé khiàm chhâ chiū ōe hoa, Bô lâng o̍h-ōe, saⁿ-chiⁿ chiū soah--khì.

21Ài相爭ê人會激動相爭,親像添炭tī to̍h ê炭,添柴tī火裡。Ài saⁿ-chiⁿ ê lâng ōe kek-tōng saⁿ-chiⁿ, Chhin-chhiūⁿ thiⁿ thòaⁿ tī to̍h ê thòaⁿ, thiⁿ chhâ tī hé--ni̍h.

22學-ōe ê人ê言語親像好食ê物;深入人ê腹內。O̍h-ōe ê lâng ê giân-gú chhin-chhiūⁿ hó-chia̍h ê mi̍h; Chhim-ji̍p lâng ê pak-lāi.

23嘴親熱,心奸惡;親像磁器an銀ê渣滓。Chhùi chhin-jia̍t, sim kan-ok; Chhin-chhiūⁿ hûi-khì an gûn ê che-tái.

24怨恨人ê講舖排話,總是心內khǹg詭詐。Oàn-hūn lâng-ê kóng pho͘-pâi ōe, Chóng-sī sim-lāi khǹg khúi-chà.

25伊講好聽ê話,你m̄-thang信i,因為伊ê心內有chhit-項ê可惡。I kóng hó-thiaⁿ ê ōe, lí m̄-thang sìn i, In-ūi i ê sim-lāi ū chhit-hāng ê khó-ò͘ⁿ.

26I雖然用詭詐遮掩家己ê怨恨,伊ê pháiⁿ beh露現tī會眾ê面前。I sui-jiân ēng khúi-chà jia-iám ka-kī ê oàn-hūn, I ê pháiⁿ beh lō͘-hiān tī hōe-chiòng ê bīn-chêng.

27掘陷坑ê人家己beh跋tī hit內面;Kō石頭ê人,石頭beh倒tńg來kō-tio̍h伊。Ku̍t hām-khiⁿ ê lâng ka-kī beh poa̍h tī hí(**hit) lāi-bīn; Kō chio̍h-thâu ê lâng, chio̍h-thâu beh tò-tńg lâi kō--tio̍h i.

28白賊ê舌,怨恨伊所teh傷ê人;諂媚ê嘴ōe敗pháiⁿ人Pe̍h-chha̍t ê chi̍h, oàn-hūn i só͘ teh-siong ê lâng; Thiám-mī ê chhùi ōe pāi-hoāi lâng

箴言 第 27 章

1M̄-thang為明á日來家己誇口,因為你m̄知一日beh生出甚麼事。M̄-thang ūi bîn-á-ji̍t lâi ka-kī khoa-kháu, In-ūi lí m̄-chai chi̍t-ji̍t beh siⁿ-chhut sím-mi̍h sū.

2Tio̍h hō͘別人o-ló你,m̄-thang用你家己ê嘴;Hō͘外人o-ló你,m̄-thang用家己ê嘴唇。Tio̍h hō͘ pa̍t-lâng o-ló lí, m̄-thang ēng lí ka-kī ê chhùi; Hō͘ gōa-lâng o-ló lí, m̄-thang ēng ka-kī ê chhùi-tûn.

3石頭重,砂也是án-ni;戇人ê受氣比chit兩項khah重。Chio̍h-thâu tāng, soa iā sī án-ni; Gōng-lâng ê siū-khì pí chí(**chit) nn̄g-hāng khah-tāng.

4大受氣是殘忍,受氣是氾濫ê水;獨獨tī妒忌ê頭前是誰 khiā ōe tiâu?Tōa siū-khì sī chân-jím, siū-khì sī hoàn-lām ê chúi; To̍k-to̍k tī tò͘-khī ê thâu-chêng chī-chūi khiā ōe tiâu?

5顯然ê責備,贏過隱密ê愛情。Hián-jiân ê chek-pī, Iâⁿ-kè ún-ba̍t ê ài-chêng.

6朋友ê phah傷出tī忠信;獨獨對敵ê chim嘴是過額chōe。Pêng-iú ê phah-siong chhut tī tiong-sìn; To̍k-to̍k tùi-te̍k ê chim-chhùi sī kè-gia̍h chōe.

7人食飽,厭忌蜜房ê蜜;腹肚iau餓一切苦ê物lóng掠做甜。Lâng chia̍h-pá, iàm-khī bi̍t-pô͘ ê bi̍t; Pak-tó͘ iau-gō it-chhè khó͘ ê mi̍h lóng lia̍h-chòe tiⁿ.

8人離開本所在去漂流,是親像鳥á離開伊ê siū四界飛。Lâng lī-khui pún só͘-chāi khì phiau-liû, Sī chhin-chhiūⁿ chiáu-á lī-khui i ê siū sì-kòe pe.

9膏油kap香料hō͘人ê心歡喜;朋友實心ê苦勸,伊ê tiⁿ也是án-ni。Ko-iû kap hiuⁿ-liāu hō͘ lâng ê sim hoaⁿ-hí; Pêng-iú si̍t-sim ê khó͘-khǹg, i ê tiⁿ iā-sī án-ni.

10你ê朋友,kap老父ê朋友,你lóng m̄-thang棄sak;你tú-tio̍h患難ê日m̄-thang去兄弟ê家;附近ê厝邊贏過遠遠ê兄弟。Lí ê pêng-iú, kap lāu-pē ê pêng-iú, lí lóng m̄-thang khì-sak; Lí tú-tio̍h hoān-lān ê ji̍t m̄-thang khì hiaⁿ-tī ê ke; Hū-kūn ê chhù-piⁿ iâⁿ-kè hn̄g-hn̄g ê hiaⁿ-tī.

11我ê kiáⁿ ah,你tio̍h有智慧,hō͘我ê心歡喜;hō͘我thang應答hit-ê譏刺我ê人。Góa ê kiáⁿ ah, lí tio̍h ū tì-hūi, hō͘ góa ê sim hoaⁿ-hí; Hō͘ góa thang ìn-tap hit ê ki-chhì góa ê lâng.

12通達ê人看見災厄就閃bih;戇直ê人進前去,就受害。Thong-ta̍t ê lâng khòaⁿ-kìⁿ chai-ē chiū siám-bih; Gōng-ti̍t ê lâng chìn-chêng khì, chiū siū-hāi.

13為tio̍h生份人tam-pó,tio̍h the̍h hit人ê衫;為tio̍h妓女做保認,hit-ê人tio̍h擔當責成。Ūi-tio̍h siⁿ-hūn lâng tam-pó, tio̍h the̍h hit-lâng ê saⁿ; Ūi-tio̍h kī-lú chòe pó-jīn, hit ê lâng tio̍h tam-tng chek-sêng.

14清早起來,大聲kā朋友祝福,chit-ê事算伊做咒詛。Chheng-chá khí-lâi, tōa-siaⁿ kā pêng-iú chiok-hok, Chit ê sū sǹg i chòe chiù-chó͘.

15大雨ê日水滴無soah,吵鬧ê婦人人也án-ni。Tōa-hō͘ ê ji̍t chúi tih bô soah, Chháu-nāu ê hū-jîn-lâng iā án-ni.

16Ài阻擋伊ê,就是阻擋風;伊ê chiàⁿ手親像la̍k-tio̍h油。Ài chó͘-tòng i ê, chiū-sī chó͘-tòng hong; I ê chiàⁿ-chhiú chhin-chhiūⁿ la̍k-tio̍h iû.

17鐵磨鐵hō͘伊利,朋友相激勵也是án-ni。Thih bôa thih hō͘ i lāi, Pêng-iú saⁿ kek-lē iā sī án-ni.

18顧守無花果樹ê,beh食伊ê果子;顧伊ê主人ê,beh得tio̍h榮光。Kò͘-siú bû-hoa-kó chhiū ê, beh chia̍h i ê ké-chí; Kò͘ i ê chú-lâng-ê, beh tit-tio̍h êng-kng.

19親像照tī水裡,面kap面相對;人ê心kap人相對也是án-ni。Chhin-chhiūⁿ chiò tī chúi--ni̍h, bīn kap bīn saⁿ-tùi; Lâng ê sim kap lâng saⁿ-tùi iā-sī án-ni.

20陰府kap滅無lóng put-知足;人ê目睭put-知足也是án-ni。Im-hú kap bia̍t-bô lóng put-ti-chiok; Lâng ê ba̍k-chiu put-ti-chiok iā-sī án-ni.

21Khe-á是beh鍛鍊銀,爐是beh鍛鍊金;Tùi o-ló也thang試驗人。Khe-á sī beh thoàn-liān gûn, lô͘ sī beh thoàn-liān kim; Tùi o-ló iā thang chhì-giām lâng.

22你雖然用臼槌,將戇人kap phah碎ê麥相kap舂tī臼內,伊ê戇也bōe會離開伊。Lí sui-jiân ēng khū-thûi, chiong gōng-lâng kap phah-chhùi ê be̍h saⁿ-kap cheng tī khū-lāi, I ê gōng iā bōe-ōe lī-khui i.

23你tio̍h詳細知你ê羊群ê景況,留心料理你ê牛群;Lí tio̍h siông-sè chai lí ê iûⁿ-kûn ê kéng-hóng, Liû-sim liāu-lí lí ê gû-kûn;

24因為錢財bōe能永永tī-teh;冕旒kiám會存到代代mah?In-ūi chîⁿ-châi bōe-ōe éng-éng tī-teh; Bián-liû kiám ōe chûn kàu tāi-tāi mah?

25乾草已經收,草樣koh發起來;山頂ê菜蔬也已經收拾。Ta-chháu í-keng siu, chháu-iūⁿ koh hoat--khí-lâi; Soaⁿ-téng ê chhài-soe iā í-keng siu-si̍p.

26Iûⁿ ê門是thang hō͘你做-相,山羊做田園ê價錢。Iûⁿ ê mn̂g sī thang hō͘ lí chòe-saⁿ, Soaⁿ-iûⁿ chòe chhân-hn̂g ê kè-chîⁿ.

27也有山羊ê ni hō͘你kap你ê家眷食;也thang養飼你ê女婢。Iā ū soaⁿ-iûⁿ ê ni hō͘ lí kap lí ê ke-koàn chia̍h; Iā thang iúⁿ-chhī lí ê lú-pī.