1夏天落雪，收割ê時落雨，lóng m̄合宜；愚戇ê人得tio̍h榮光也是án-ni。Hē-thiⁿ lo̍h-seh, siu-koah ê sî lo̍h-hō͘, lóng m̄ ha̍p-gî; Gû-gōng ê lâng tit-tio̍h êng-kng iā sī án-ni.

2雀鳥á往來，燕á飛來飛去；Án-ni無緣故ê咒詛也bōe應驗。Chhek-chiáu-á óng-lâi, ìⁿ-á pe-lâi pe-khì; Án-ni bô iân-kò͘ ê chiù-chó͘ iā bōe èng-giām.

3鞭是為tio̍h馬，kā-kiuⁿ是為tio̍h驢；柺á是為tio̍h戇人ê ka-chiah。Piⁿ sī ūi-tio̍h bé, kā-kiuⁿ sī ūi-tio̍h lû; koáiⁿ-á sī ūi-tio̍h gōng-lâng ê ka-chiah.

4M̄-thang照戇人ê戇來應伊，驚了你kap伊一樣。M̄-thang chiàu gōng-lâng ê gōng lâi ìn i, Kiaⁿ-liáu lí kap i chi̍t-iūⁿ.

5Tio̍h照戇人ê戇來應伊，驚了伊家己看做知識。Tio̍h chiàu gōng-lâng ê gōng lâi ìn i, Kiaⁿ-liáu i ka-kī khòaⁿ-chòe tì-sek.

6託戇人報消息ê，是剉斷家己ê腳，家己食-khui。Thok gōng-lâng pò siau-sit ê, Sī chhò-tn̄g ka-kī ê kha, ka-kī chia̍h-khui.

7箴言tī戇人ê嘴，親像跛腳ê腳空空teh hìⁿ。Chim-giân tī gōng-lâng ê chhùi, Chhin-chhiūⁿ pái-kha ê kha khang-khang teh hìⁿ.

8將榮光hō͘愚戇ê人，親像用一布袋á寶石khǹg tī石堆ê內面。Chiong êng-kng hō͘ gû-gōng ê lâng, Chhin-chhiūⁿ ēng chi̍t pò͘-tē-á pó-chio̍h khǹg tī chio̍h-tui ê lāi-bīn.

9箴言tī戇人ê嘴，親像刺鑿入醉漢ê手。Chim-giân tī gōng-lâng ê chhùi, Chhin-chhiūⁿ chhì chha̍k-ji̍p chùi-hàn ê chhiú.

10Chhiàⁿ戇人á是chhiàⁿ過路人來做工ê，親像射箭ê射出箭，傷tio̍h眾人。Chhiàⁿ gōng-lâng á-sī chhiàⁿ kè-lō͘ lâng lâi chòe-kang-ê, Chhin-chhiūⁿ siā-chìⁿ-ê siā-chhut chìⁿ, siong-tio̍h chèng-lâng.

11戇人koh再tī伊ê戇，親像狗倒tńg食伊所吐ê。Gōng-lâng koh-chài tī i ê gōng, Chhin-chhiūⁿ káu tò-tńg chia̍h i só͘-thò͘-ê.

12你有看見家己掠做知識ê人無？戇人比伊iáu khah有thang ǹg望。Lí ū khòaⁿ-kìⁿ ka-kī lia̍h-chòe tì-sek ê lâng bô? Gōng-lâng pí i iáu khah ū thang ǹg-bāng.

13Pîn-tōaⁿ ê人講，Tī路裡有猛ê sai，Tī街路-nih有勇ê sai。Pîn-tōaⁿ ê lâng kóng, Tī lō͘--nih ū béng ê sai, Tī ke-lō͘--nih ū ióng ê sai.

14門tī門臼teh tńg，Pîn-tōaⁿ ê人tī眠床裡也是án-ni。Mn̂g tī mn̂g-khū teh tńg, Pîn-tōaⁿ ê lâng tī bîn-chhn̂g--nih iā sī án-ni.

15Pîn-tōaⁿ ê人伸手tī盤裡，The̍h倒tńg到嘴也嫌tio̍h磨。Pîn-tōaⁿ ê lâng chhun-chhiú tī pôaⁿ--ni̍h, The̍h tò-tńg kàu chhùi iā hiâm tio̍h-bôa.

16Pîn-tōaⁿ ê人看家己有智慧，贏過七個gâu應答ê人。Pîn-tōaⁿ ê lâng khòaⁿ ka-kī ū tì-hūi, Iâⁿ-kè chhit ê gâu ìn-tap ê lâng.

17過路人去chhap無干涉伊ê相爭，是親像人khiú-tio̍h狗ê耳。Kè-lō͘ lâng khì chhap bô kan-sia̍p i ê saⁿ-chiⁿ, Sī chhin-chhiūⁿ lâng khiú-tio̍h káu ê hī.

18人欺騙伊ê厝邊，來講，我kiám m̄是kún笑mah？是親像顛狂ê人hiat火把，以及利箭kap thâi人ê家-si。Lâng khi-phiàn i ê chhù-piⁿ, Lâi kóng, Góa kiám m̄-sī kún-chhiò mah? Sī chhin-chhiūⁿ tian-kông ê lâng hiat hé-pé, Í-ki̍p lāi-chìⁿ kap thâi lâng ê ke-si.

20火欠柴就會hoa，無人學話，相爭就soah去。Hé khiàm chhâ chiū ōe hoa, Bô lâng o̍h-ōe, saⁿ-chiⁿ chiū soah--khì.

21Ài相爭ê人會激動相爭，親像添炭tī to̍h ê炭，添柴tī火裡。Ài saⁿ-chiⁿ ê lâng ōe kek-tōng saⁿ-chiⁿ, Chhin-chhiūⁿ thiⁿ thòaⁿ tī to̍h ê thòaⁿ, thiⁿ chhâ tī hé--ni̍h.

22學-ōe ê人ê言語親像好食ê物；深入人ê腹內。O̍h-ōe ê lâng ê giân-gú chhin-chhiūⁿ hó-chia̍h ê mi̍h; Chhim-ji̍p lâng ê pak-lāi.

23嘴親熱，心奸惡；親像磁器an銀ê渣滓。Chhùi chhin-jia̍t, sim kan-ok; Chhin-chhiūⁿ hûi-khì an gûn ê che-tái.

24怨恨人ê講舖排話，總是心內khǹg詭詐。Oàn-hūn lâng-ê kóng pho͘-pâi ōe, Chóng-sī sim-lāi khǹg khúi-chà.

25伊講好聽ê話，你m̄-thang信i，因為伊ê心內有chhit-項ê可惡。I kóng hó-thiaⁿ ê ōe, lí m̄-thang sìn i, In-ūi i ê sim-lāi ū chhit-hāng ê khó-ò͘ⁿ.

26I雖然用詭詐遮掩家己ê怨恨，伊ê pháiⁿ beh露現tī會眾ê面前。I sui-jiân ēng khúi-chà jia-iám ka-kī ê oàn-hūn, I ê pháiⁿ beh lō͘-hiān tī hōe-chiòng ê bīn-chêng.

27掘陷坑ê人家己beh跋tī hit內面；Kō石頭ê人，石頭beh倒tńg來kō-tio̍h伊。Ku̍t hām-khiⁿ ê lâng ka-kī beh poa̍h tī hí(**hit) lāi-bīn; Kō chio̍h-thâu ê lâng, chio̍h-thâu beh tò-tńg lâi kō--tio̍h i.

28白賊ê舌，怨恨伊所teh傷ê人；諂媚ê嘴ōe敗pháiⁿ人Pe̍h-chha̍t ê chi̍h, oàn-hūn i só͘ teh-siong ê lâng; Thiám-mī ê chhùi ōe pāi-hoāi lâng

1M̄-thang為明á日來家己誇口，因為你m̄知一日beh生出甚麼事。M̄-thang ūi bîn-á-ji̍t lâi ka-kī khoa-kháu, In-ūi lí m̄-chai chi̍t-ji̍t beh siⁿ-chhut sím-mi̍h sū.

2Tio̍h hō͘別人o-ló你，m̄-thang用你家己ê嘴；Hō͘外人o-ló你，m̄-thang用家己ê嘴唇。Tio̍h hō͘ pa̍t-lâng o-ló lí, m̄-thang ēng lí ka-kī ê chhùi; Hō͘ gōa-lâng o-ló lí, m̄-thang ēng ka-kī ê chhùi-tûn.

3石頭重，砂也是án-ni；戇人ê受氣比chit兩項khah重。Chio̍h-thâu tāng, soa iā sī án-ni; Gōng-lâng ê siū-khì pí chí(**chit) nn̄g-hāng khah-tāng.

4大受氣是殘忍，受氣是氾濫ê水；獨獨tī妒忌ê頭前是誰 khiā ōe tiâu？Tōa siū-khì sī chân-jím, siū-khì sī hoàn-lām ê chúi; To̍k-to̍k tī tò͘-khī ê thâu-chêng chī-chūi khiā ōe tiâu?

5顯然ê責備，贏過隱密ê愛情。Hián-jiân ê chek-pī, Iâⁿ-kè ún-ba̍t ê ài-chêng.

6朋友ê phah傷出tī忠信；獨獨對敵ê chim嘴是過額chōe。Pêng-iú ê phah-siong chhut tī tiong-sìn; To̍k-to̍k tùi-te̍k ê chim-chhùi sī kè-gia̍h chōe.

7人食飽，厭忌蜜房ê蜜；腹肚iau餓一切苦ê物lóng掠做甜。Lâng chia̍h-pá, iàm-khī bi̍t-pô͘ ê bi̍t; Pak-tó͘ iau-gō it-chhè khó͘ ê mi̍h lóng lia̍h-chòe tiⁿ.

8人離開本所在去漂流，是親像鳥á離開伊ê siū四界飛。Lâng lī-khui pún só͘-chāi khì phiau-liû, Sī chhin-chhiūⁿ chiáu-á lī-khui i ê siū sì-kòe pe.

9膏油kap香料hō͘人ê心歡喜；朋友實心ê苦勸，伊ê tiⁿ也是án-ni。Ko-iû kap hiuⁿ-liāu hō͘ lâng ê sim hoaⁿ-hí; Pêng-iú si̍t-sim ê khó͘-khǹg, i ê tiⁿ iā-sī án-ni.

10你ê朋友，kap老父ê朋友，你lóng m̄-thang棄sak；你tú-tio̍h患難ê日m̄-thang去兄弟ê家；附近ê厝邊贏過遠遠ê兄弟。Lí ê pêng-iú, kap lāu-pē ê pêng-iú, lí lóng m̄-thang khì-sak; Lí tú-tio̍h hoān-lān ê ji̍t m̄-thang khì hiaⁿ-tī ê ke; Hū-kūn ê chhù-piⁿ iâⁿ-kè hn̄g-hn̄g ê hiaⁿ-tī.

11我ê kiáⁿ ah，你tio̍h有智慧，hō͘我ê心歡喜；hō͘我thang應答hit-ê譏刺我ê人。Góa ê kiáⁿ ah, lí tio̍h ū tì-hūi, hō͘ góa ê sim hoaⁿ-hí; Hō͘ góa thang ìn-tap hit ê ki-chhì góa ê lâng.

12通達ê人看見災厄就閃bih；戇直ê人進前去，就受害。Thong-ta̍t ê lâng khòaⁿ-kìⁿ chai-ē chiū siám-bih; Gōng-ti̍t ê lâng chìn-chêng khì, chiū siū-hāi.

13為tio̍h生份人tam-pó，tio̍h the̍h hit人ê衫；為tio̍h妓女做保認，hit-ê人tio̍h擔當責成。Ūi-tio̍h siⁿ-hūn lâng tam-pó, tio̍h the̍h hit-lâng ê saⁿ; Ūi-tio̍h kī-lú chòe pó-jīn, hit ê lâng tio̍h tam-tng chek-sêng.

14清早起來，大聲kā朋友祝福，chit-ê事算伊做咒詛。Chheng-chá khí-lâi, tōa-siaⁿ kā pêng-iú chiok-hok, Chit ê sū sǹg i chòe chiù-chó͘.

15大雨ê日水滴無soah，吵鬧ê婦人人也án-ni。Tōa-hō͘ ê ji̍t chúi tih bô soah, Chháu-nāu ê hū-jîn-lâng iā án-ni.

16Ài阻擋伊ê，就是阻擋風；伊ê chiàⁿ手親像la̍k-tio̍h油。Ài chó͘-tòng i ê, chiū-sī chó͘-tòng hong; I ê chiàⁿ-chhiú chhin-chhiūⁿ la̍k-tio̍h iû.

17鐵磨鐵hō͘伊利，朋友相激勵也是án-ni。Thih bôa thih hō͘ i lāi, Pêng-iú saⁿ kek-lē iā sī án-ni.

18顧守無花果樹ê，beh食伊ê果子；顧伊ê主人ê，beh得tio̍h榮光。Kò͘-siú bû-hoa-kó chhiū ê, beh chia̍h i ê ké-chí; Kò͘ i ê chú-lâng-ê, beh tit-tio̍h êng-kng.

19親像照tī水裡，面kap面相對；人ê心kap人相對也是án-ni。Chhin-chhiūⁿ chiò tī chúi--ni̍h, bīn kap bīn saⁿ-tùi; Lâng ê sim kap lâng saⁿ-tùi iā-sī án-ni.

20陰府kap滅無lóng put-知足；人ê目睭put-知足也是án-ni。Im-hú kap bia̍t-bô lóng put-ti-chiok; Lâng ê ba̍k-chiu put-ti-chiok iā-sī án-ni.

21Khe-á是beh鍛鍊銀，爐是beh鍛鍊金；Tùi o-ló也thang試驗人。Khe-á sī beh thoàn-liān gûn, lô͘ sī beh thoàn-liān kim; Tùi o-ló iā thang chhì-giām lâng.

22你雖然用臼槌，將戇人kap phah碎ê麥相kap舂tī臼內，伊ê戇也bōe會離開伊。Lí sui-jiân ēng khū-thûi, chiong gōng-lâng kap phah-chhùi ê be̍h saⁿ-kap cheng tī khū-lāi, I ê gōng iā bōe-ōe lī-khui i.

23你tio̍h詳細知你ê羊群ê景況，留心料理你ê牛群；Lí tio̍h siông-sè chai lí ê iûⁿ-kûn ê kéng-hóng, Liû-sim liāu-lí lí ê gû-kûn;

24因為錢財bōe能永永tī-teh；冕旒kiám會存到代代mah？In-ūi chîⁿ-châi bōe-ōe éng-éng tī-teh; Bián-liû kiám ōe chûn kàu tāi-tāi mah?

25乾草已經收，草樣koh發起來；山頂ê菜蔬也已經收拾。Ta-chháu í-keng siu, chháu-iūⁿ koh hoat--khí-lâi; Soaⁿ-téng ê chhài-soe iā í-keng siu-si̍p.

26Iûⁿ ê門是thang hō͘你做-相，山羊做田園ê價錢。Iûⁿ ê mn̂g sī thang hō͘ lí chòe-saⁿ, Soaⁿ-iûⁿ chòe chhân-hn̂g ê kè-chîⁿ.

27也有山羊ê ni hō͘你kap你ê家眷食；也thang養飼你ê女婢。Iā ū soaⁿ-iûⁿ ê ni hō͘ lí kap lí ê ke-koàn chia̍h; Iā thang iúⁿ-chhī lí ê lú-pī.

1無人追jip ê時，pháiⁿ人也teh走；獨獨義人好膽親像獅。Bô lâng tui-jip ê sî, pháiⁿ-lâng iā teh cháu; To̍k-to̍k gī-lâng hó-táⁿ chhin-chhiūⁿ sai.

2因為地方有罪過，人君就chōe-chōe；有明理kap知識ê人，國就會長長tī-teh。In-ūi tōe-hng ū chōe-kòa, jîn-kun chiū chōe-chōe; Ū bêng-lí kap chai-bat ê lâng, kok chiū ōe tn̂g-tn̂g tī-teh.

3Chhiah-人欺負sòng-hiong人，親像做大水ê雨sàu-無五穀。Chhiah-lâng khi-hū sòng-hiong lâng, Chhin-chhiūⁿ chòe tōa-chúi ê hō͘ sàu-bô ngó͘-kok.

4放sak律法ê o-ló pháiⁿ人；總是執守律法ê kap pháiⁿ人相爭。Pàng-sak lu̍t-hoat-ê o-ló pháiⁿ-lâng; Chóng-sī chip-siú lu̍t-hoat-ê kap pháiⁿ-lâng saⁿ-chiⁿ.

5Pháiⁿ人無明白公義，但是chhē求耶和華ê無m̄明白。Pháiⁿ-lâng bô bêng-pe̍k kong-gī, Nā-sī chhē-kiû Iâ-hô-hoa-ê bô m̄ bêng-pe̍k.

6Sòng-hiong來行正直，贏過行tāi-chì乖僻ê好額人。Sòng-hiong lâi kiâⁿ chèng-ti̍t, Iâⁿ-kè kiâⁿ tāi-chì koāi-phiah ê hó-gia̍h lâng.

7謹慎守律法ê，是智慧ê kiáⁿ；Kap貪食ê做伴，是凌辱tio̍h老父。Kín-sīn siú lu̍t-hoat ê, sī tì-hūi ê kiáⁿ; Kap tham-chia̍h-ê chòe-phōaⁿ, sī lêng-jio̍k-tio̍h lāu-pē.

8放重利來發財ê，是kā hit-ê憐憫sòng-hiong人ê積聚。Pàng tāng-lāi lâi hoat-châi ê, Sī kā hit ê lîn-bín sòng-hiong lâng-ê chek-chū.

9耳孔oa̍t走m̄聽律法ê，連伊ê祈禱也是可惡。Hī-khang oa̍t-cháu m̄-thiaⁿ lu̍t-hoat ê, Liân i ê kî-tó iā sī khó-ò͘ⁿ.

10迷惑正直人行pháiⁿ路ê，Beh跋落tī家己ê陷坑。獨獨完全ê人beh承接好ê業。Bê-he̍k chèng-ti̍t lâng kiâⁿ pháiⁿ-lō͘ ê, Beh poa̍h-lo̍h tī ka-kī ê hām-khiⁿ. To̍k-to̍k oân-choân ê lâng beh sêng-chiap hó ê gia̍p.

11好額人家己看做智慧，獨獨聰明ê sòng-hiong人看伊透-透。Hó-gia̍h lâng ka-kī khòaⁿ-chòe tì-hūi, To̍k-to̍k chhang-miâ ê sòng-hiong lâng khòaⁿ i thàu-thàu.

12義人得志有大榮光；pháiⁿ人興起，人就走去bih。Gī-lâng tek-chì ū tōa êng-kng; Pháiⁿ-lâng heng-khí, lâng chiū cháu khì bih.

13遮掩家己ê罪惡ê，bōe興通；獨獨認罪來改變ê，beh得tio̍h憐憫。Jia-iám ka-kī ê chōe-ok ê, bōe heng-thong; To̍k-to̍k jīn-chōe lâi kóe-pìⁿ-ê, beh tit-tio̍h lîn-bín.

14常常存驚畏ê，有福氣；硬伊ê心ê人beh陷落tī伊ê災厄。Siông-siông chûn kiaⁿ-ùi ê, ū hok-khì; Ngī i ê sim ê lâng beh hām-lo̍h tī i ê chai-ē.

15暴虐ê人君管轄sòng-hiong ê百姓，是親像hm̄-hm̄-哮ê sai，kap chhē-食ê熊。Pō-gio̍k ê jîn-kun koán-hat sòng-hiong ê peh-sìⁿ, Sī chhin-chhiūⁿ hm̄-hm̄-háu ê sai, kap chhē-chia̍h ê hîm.

16無知ê人君chōe-chōe行暴虐；怨恨貪財ê beh食長歲壽。Bû-ti ê jîn-kun chōe-chōe kiâⁿ pō-gio̍k; Oàn-hūn tham-châi-ê beh chia̍h tn̂g hè-siū.

17擔當thâi-人ê罪ê，Beh走入深坑，人m̄-thang阻擋i。Tam-tng thâi-lâng ê chōe ê, Beh cháu-ji̍p chhim-khiⁿ, lâng m̄-thang chó͘-tòng i.

18行tāi-chì正直ê，beh得tio̍h拯救；行tāi-chì彎曲ê，beh立刻跋倒。Kiâⁿ tāi-chì chèng-ti̍t ê, beh tit-tio̍h chín-kiù; Kiâⁿ tāi-chì oan-khiau ê, beh li̍p-khek poa̍h-tó.

19種作伊ê田園ê，beh有米糧夠額；交陪無hē-落ê人，beh極sòng-hiong。Chèng-choh i ê chhân-hn̂g ê, beh ū bí-niû kàu-gia̍h; Kau-pôe bô hē-lo̍h ê lâng, beh ke̍k sòng-hiong.

20信實ê人beh得tio̍h chōe-chōe福氣；想beh kín發財ê，bōe免得受刑罰。Sìn-si̍t ê lâng beh tit-tio̍h chōe-chōe hok-khì; Siūⁿ beh kín hoat-châi ê, bōe bián-tit siū hêng-hoa̍t.

21看情面ê，是m̄好；因為一塊á餅來犯法ê，也是m̄好。Khòaⁿ chêng-biān ê, sī m̄ hó; In-ūi chi̍t-tè-á piáⁿ lâi hoān-hoat-ê, iā sī m̄-hó.

22人pháiⁿ-ba̍k想beh kín發財ê；總是m̄知sòng-hiong beh臨到i。Lâng pháiⁿ-ba̍k siūⁿ beh kín hoat-châi ê; Chóng-sī m̄-chai sòng-hiong beh lîm-kàu i.

23責督人ê，後來得tio̍h人歡喜；Khah-chōe hit-ê用舌諂媚人ê。Chek-tok lâng ê, āu-lâi tit-tio̍h lâng hoaⁿ-hí; Khah-chōe hit ê ēng chi̍h thiám-mī lâng ê.

24偷the̍h老父á老母ê物，koh講，這m̄是chōe，chit號人是kap殘害ê人siâng-lūi。Thau-the̍h lāu-pē á lāu-bú ê mi̍h, koh kóng, Che m̄-sī chōe, Chit-hō lâng sī kap chân-hāi ê lâng siâng-lūi.

25貪心ê人起相爭；但是óa靠耶和華ê beh得tio̍h豐盛。Tham-sim ê lâng khí saⁿ-chiⁿ; Nā-sī óa-khò Iâ-hô-hoa ê, beh tit-tio̍h hong-sēng.

26óa靠家己ê心思ê，是戇ê人；照智慧來行ê，beh得tio̍h拯救。Óa-khò ka-kī ê sim-su ê, sī gōng ê lâng; Chiàu tì-hūi lâi kiâⁿ ê, beh tit-tio̍h chín-kiù.

27賑濟sòng-hiong ê，無致到欠缺；總是tìⁿ做無看見ê，beh chōe-chōe受咒詛。Chín-chè sòng-hiong ê, bô tì-kàu khiàm-kheh; Chóng-sī tìⁿ-chòe bô khòaⁿ-kìⁿ ê, beh chōe-chōe siū chiù-chó͘.

28pháiⁿ人興起，人就閃bih；In若敗無，義人就加添chōe-chōe。Pháiⁿ-lâng heng-khí, lâng chiū siám-bih; In nā pāi-bô, gī-lâng chiū ke-thiⁿ chōe-chōe.