箴言 第 2 章
1我ê kiáⁿ,你若承受我ê話,Chûn我ê命令tī心內;Góa ê kiáⁿ, lí nā sêng-siū góa ê ōe, Chûn góa ê bēng-lēng tī sim-lāi;
2hō͘你àⁿ耳孔聽智慧,專心求聰明;Hō͘ lí àⁿ hī-khang thiaⁿ tì-hūi, Choan-sim kiû chhang-miâ;
3求得tio̍h明理,大聲求聰明;Kiû tit-tio̍h bêng-lí, Tōa-siaⁿ kiû chhang-miâ;
4若chhē伊親像chhē銀,Chhiau-chhē伊親像chhiau-chhē khǹg密ê寶貝;Nā chhē i chhin-chhiūⁿ chhē gûn, Chhiau-chhē i chhin-chhiūⁿ chhiau-chhē khǹg-ba̍t ê pó-pòe;
5你就明白敬畏耶和華ê事,Chhē-tio̍h bat上帝ê理。Lí chiū bêng-pe̍k kèng-ùi Iâ-hô-hoa ê sū, Chhē-tio̍h bat Siōng-tè ê lí.
6因為耶和華賞賜智慧,知識kap聰明lóng tùi伊ê嘴出。In-ūi Iâ-hô-hoa siúⁿ-sù tì-hūi, Chai-bat kap chhang-miâ lóng tùi I ê chhùi chhut.
7伊kā正直ê人積聚真ê智慧,Kā行做端正ê人做藤牌。I kā chèng-ti̍t ê lâng chek-chū chin ê tì-hūi, Kā kiâⁿ-chòe toan-chiàⁿ ê lâng chòe tîn-pâi.
8Thang保守公平ê路,保護聖徒ê路。Thang pó-siú kong-pêng ê lō͘, Pó-hō͘ sèng-tô͘ ê lō͘.
9你就明白公義判斷,正直kap一切ê好路。Lí chiū bêng-pe̍k kong-gī phòaⁿ-toàn, Chèng-ti̍t kap it-chhè ê hó-lō͘.
10因為智慧beh入你ê心,知識做你ê神魂所歡喜-ê。In-ūi tì-hūi beh ji̍p lí ê sim, Tì-sek chòe lí ê sîn-hûn só͘ hoaⁿ-hí--ê.
11計畫beh保護你,聰明beh保守你。Kè-e̍k beh pó-hō͘ lí, Chhang-miâ beh pó-siú lí.
12Beh hō͘你閃避pháiⁿ路,脫離講橫逆ê人。Beh hō͘ lí siám-pī pháiⁿ-lō͘, Thoat-lī kóng hêng-ge̍k ê lâng.
13hit號人放sak正直ê路,行烏暗ê路。Hit-hō lâng pàng-sak chèng-ti̍t ê lō͘, Kiâⁿ o͘-àm ê lō͘.
14In歡喜做pháiⁿ,意愛pháiⁿ人ê橫逆。In hoaⁿ-hí chòe-pháiⁿ, Ì-ài pháiⁿ-lâng ê hêng-ge̍k.
15In ê路彎曲,In ê所行橫逆。In ê lō͘ oan-khiau, In ê só͘-kiâⁿ hêng-ge̍k.
16Beh hō͘你閃避淫婦,就是講諂媚話ê妓女。Beh hō͘ lí siám-pī îm-hū, Chiū-sī kóng thiám-mī ōe ê kī-lú.
17伊棄sak少年ê時ê匹配,bōe記得伊ê上帝ê約。I khì-sak siàu-liân ê sî ê phit-phòe, Bōe kì-tit i ê Siōng-tè ê iok.
18因為伊ê厝ǹg tī死無,伊ê路透陰府。In-ūi i ê chhù ǹg tī sí-bô, I ê lō͘ thàu im-hú.
19見若到伊hia-ê,無一個倒tńg,也bōe能入活命ê路。Kìⁿ-nā kàu i hia--ê, bô chi̍t-ê tò-tńg, Iā bōe-ōe ji̍p oa̍h-miā ê lō͘.
20智慧beh hō͘你行好人ê路,守義人ê路。Tì-hūi beh hō͘ lí kiâⁿ hó-lâng ê lō͘, Siú gī-lâng ê lō͘.
21因為正直ê人beh khiā起地面,完全ê人也beh留tī-hia。In-ūi chèng-ti̍t ê lâng beh khiā-khí tōe-bīn, Oân-choân ê lâng iā beh lâu tī-hia.
22獨獨pháiⁿ人beh tùi地面剪除,奸詐ê人beh tùi hia拔-出。To̍k-to̍k pháiⁿ-lâng beh tùi tōe-bīn chián-tû, kan-chà ê lâng beh tùi hia pu̍ih-chhut.
箴言 第 3 章
1我ê kiáⁿ,m̄-thang bōe記得我ê教示;你ê心tio̍h執守我ê誡命。Góa ê kiáⁿ, m̄-thang bōe kì-tit góa ê kà-sī; Lí ê sim tio̍h chip-siú góa ê kài-bēng.
2In-為hiah-ê beh將久長ê日子,長ê歲壽,Kap平安,ke -天hō͘你。In-ūi hiah-ê beh chiong kú-tn̂g ê ji̍t-chí, tn̂g ê hè-siū, Kap pêng-an, ke -thiⁿ hō͘ lí.
3M̄-thang hō͘慈愛誠實離開你;Tio̍h縛tī你ê頷頸,刻tī你ê心碑。M̄-thang hō͘ chû-ài sêng-si̍t lī-khui lí; Tio̍h pa̍k tī lí ê ām-kún, Khek tī lí ê sim-pi.
4Án-ni你beh tī上帝kap人ê面前,得tio̍h恩典kap好名聲。Án-ni lí beh tī Siōng-tè kap lâng ê bīn-chêng, Tit-tio̍h un-tián kap hó miâ-siaⁿ.
5你tio̍h專心óa靠耶和華,M̄-thang óa靠你家己ê gâu。Lí tio̍h choan-sim óa-khò Iâ-hô-hoa, M̄-thang óa-khò lí ka-kī ê gâu.
6Tī你一切所行ê事lóng tio̍h認I,伊beh指點你ê路。Tī lí it-chhè só͘ kiâⁿ ê sū lóng tio̍h jīn I, I beh chí-tiám lí ê lō͘.
7M̄-thang家己看做智慧,Tio̍h敬畏耶和華,離開pháiⁿ事。M̄-thang ka-kī khòaⁿ-chòe tì-hūi, Tio̍h kèng-ùi Iâ-hô-hoa, lī-khui pháiⁿ-sū.
8這會hō͘你ê身體勇健,潤澤你ê根骨。Che ōe hō͘ lí ê sin-thé ióng-kiāⁿ, Lūn-te̍k lí ê kun-kut.
9tio̍h用你ê財物,kap你一切起頭熟ê土產,尊敬耶和華。Tio̍h ēng lí ê châi-bu̍t, Kap lí it-chhè khí-thâu se̍k ê thó͘-sán, chun-kèng Iâ-hô-hoa.
10Án-ni你ê粟倉beh tīⁿ滿滿,你ê酒窟beh有新酒滿出來。Án-ni lí ê chhek-chhng beh tīⁿ móa-móa, Lí ê chiú-khut beh ū sin-chiú móa--chhut-lâi.
11我ê kiáⁿ,m̄-thang看輕耶和華ê境界,亦m̄-thang厭賤伊ê責備。Góa ê kiáⁿ, m̄-thang khòaⁿ-khin Iâ-hô-hoa ê kéng-kài, Ia̍h m̄-thang iàm-chiān I ê chek-pī.
12因為耶和華責備祂所疼ê,親像老父責備伊所歡喜ê kiáⁿ。In-ūi Iâ-hô-hoa chek-pī I só͘ thiàⁿ--ê, Chhin-chhiūⁿ lāu-pē chek-pī i só͘ hoaⁿ-hí ê kiáⁿ.
13得tio̍h智慧ê,得tio̍h聰明,chit號人有福氣。Tit-tio̍h tì-hūi--ê, tit-tio̍h chhang-miâ, Chit-hō lâng ū hok-khì.
14因為得tio̍h i贏過得tio̍h銀,伊ê得利khah贏好金。In-ūi tit-tio̍h i iâⁿ-kè tit-tio̍h gûn, I ê tek-lī khah-iâⁿ hó-kim.
15比紅寶石khah貴氣;你所欣慕ê,無一項能比得伊。Pí âng-pó-chio̍h khah kùi-khì; Lí só͘ him-bō͘-ê, bô chi̍t-hāng ōe pí-tit i.
16伊ê chiàⁿ手有長歲壽,伊ê tò手有好額kap尊貴。I ê chiàⁿ-chhiú ū tn̂g hè-siū, I ê tò-chhiú ū hó-gia̍h kap chun-kùi.
17伊ê路是快樂ê路;伊ê路徑lóng是平安。I ê lō͘ sī khoài-lo̍k ê lō͘; I ê lō͘-kèng lóng sī pêng-an.
18對tī持守伊ê人,是做活命樹,擒tiâu伊ê,ta̍k-ê有福氣。Tùi-tī chhî-siú i ê lâng, sī chòe oa̍h-miā chhiū, Khîⁿ-tiâu i ê, ta̍k-ê ū hok-khì.
19耶和華用智慧建立地,用聰明安置天。Iâ-hô-hoa ēng tì-hūi kiàn-li̍p tōe, Ēng chhang-miâ an-tì thiⁿ.
20用伊ê知識hō͘深淵裂開,穹蒼落露水。Ēng I ê tì-sek hō͘ chhim-ian li̍h-khui, Kiong-chhong lo̍h lō͘-chúi.
21我ê kiáⁿ,tio̍h執守真ê智慧kap計畫;M̄-thang hō͘ in離開你ê目睭。Góa ê kiáⁿ, tio̍h chip-siú chin ê tì-hūi kap kè-e̍k; M̄-thang hō͘ in lī-khui lí ê ba̍k-chiu.
22Án-ni in beh tī你ê靈魂做活命;Tī你ê頷頸做súi ê裝飾。Án-ni in beh tī lí ê lêng-hûn chòe oa̍h-miā; Tī lí ê ām-kún chòe súi ê chng-thāⁿ.
23你就beh安然行你ê路;你ê腳亦無tio̍h-tak。Lí chiū beh an-jiân kiâⁿ lí ê lō͘; Lí ê kha ia̍h bô tio̍h-tak.
24你倒teh,的確無驚;你倒teh,beh真好睏。Lí tó-teh, tek-khak bô kiaⁿ; Lí tó-teh, beh chin hó-khùn.
25忽然來ê驚惶,你m̄免驚;pháiⁿ人所tú-tio̍h ê敗壞,你也m̄免驚。Hut-jiân lâi ê kiaⁿ-hiâⁿ, lí m̄-bián kiaⁿ; Pháiⁿ-lâng só͘ tú-tio̍h ê pāi-hoāi, lí iā m̄-bián kiaⁿ.
26因為耶和華beh做你所óa靠ê;祂beh保守你ê腳無陷落羅網。In-ūi Iâ-hô-hoa beh chòe lí só͘ óa-khò--ê; I beh pó-siú lí ê kha bô hām-lo̍h lô-bāng.
27你ê手若有行好ê氣力,m̄-thang推辭,就tio̍h the̍h hō͘ hit-ê應該得tio̍h ê人。Lí ê chhiú nā ū kiâⁿ-hó ê khùi-la̍t, m̄-thang the-sî, Chiū tio̍h the̍h hō͘ hit-ê eng-kai tit-tio̍h ê lâng.
28你若有便,m̄-thang對你ê厝邊講,請去,明á日koh來,我beh hō͘你。Lí nā ū piān, m̄-thang tùi lí ê chhù-piⁿ kóng, Chhiáⁿ khì, Bîn-á-ji̍t koh lâi, góa beh hō͘ lí.
29你ê厝邊tī你ê附近安然khiā起;你m̄-thang設計謀害伊。Lí ê chhù-piⁿ tī lí ê hū-kūn an-jiân khiā-khí; Lí m̄-thang siat kè-bô͘ hāi i.
30人m̄-bat陷害你;你m̄-thang無因端kap伊冤家。Lâng m̄-bat hām-hāi lí; Lí m̄-thang bô in-toaⁿ kap i oan-ke.
31M̄-thang欣羨強暴ê人;亦m̄-thang揀伊所行ê路。M̄-thang him-soān kiông-pō ê lâng; Ia̍h m̄-thang kéng i só͘ kiâⁿ ê lō͘.
32因為橫逆ê人是耶和華所厭惡;正直ê人伊kap伊親密。In-ūi hêng-ge̍k ê lâng sī Iâ-hô-hoa só͘ iàm-ò͘ⁿ; Chèng-ti̍t ê lâng I kap i chhin-bi̍t.
33耶和華ê咒詛到tī pháiⁿ人ê家;但是好人ê厝祂賞賜福氣hō͘伊。Iâ-hô-hoa ê chiù-chó͘ kàu tī pháiⁿ-lâng ê ke; Nā-sī hó-lâng ê chhù I siúⁿ-sù hok-khì hō͘ i.
34侮慢萬人ê,祂侮慢伊;施恩hō͘謙卑ê人。Bú-bān lâng--ê, I bú-bān i; Si-un hō͘ khiam-pi ê lâng.
35智慧ê人beh承接榮光;愚戇ê人升高也成做見笑。Tì-hūi ê lâng beh sêng-chiap êng-kng; Gû-gōng ê lâng seng-koâiⁿ iā chiâⁿ-chòe kiàn-siàu.
箴言 第 4 章
1Lín chiah-ê kiáⁿ ah,tio̍h聽老父ê教示;Tio̍h注意來得tio̍h明理。Lín chiah ê kiáⁿ ah, tio̍h thiaⁿ lāu-pē ê kà-sī; Tio̍h chù-ì lâi tit-tio̍h bêng-lí.
2因為我用好ê道理hō͘ lín;M̄-thang棄sak我ê法度。In-ūi góa ēng hó ê tō-lí hō͘ lín; M̄-thang khì-sak góa ê hoat-tō͘.
3我是老父ê kiáⁿ;Tī老母ê面前做伊第一疼ê幼秀kiáⁿ。Góa sī lāu-pē ê kiáⁿ; Tī lāu-bú ê bīn-chêng chòe i tē-it thiàⁿ ê iù-siù kiáⁿ.
4老父教示我,kā我講,你ê心tio̍h記tiâu我ê話,遵守我ê命令,就得tio̍h活。Lāu-pē kà-sī góa, kā góa kóng, Lí ê sim tio̍h kì-tiâu góa ê ōe, Chun-siú góa ê bēng-lēng, chiū tit-tio̍h oa̍h.
5Tio̍h得tio̍h智慧,tio̍h得tio̍h聰明,M̄-thang bōe記得,m̄-thang離開我所講ê話。Tio̍h tit-tio̍h tì-hūi, tio̍h tit-tio̍h chhang-miâ, M̄-thang bōe kì-tit, m̄-thang lī-khui góa só͘ kóng ê ōe.
6M̄-thang棄sak智慧,伊beh保護你;Tio̍h疼伊,伊beh照顧你。M̄-thang khì-sak tì-hūi, i beh pó-hō͘ lí; Tio̍h thiàⁿ i, i beh chiàu-kò͘ lí.
7智慧是根本,tio̍h得tio̍h智慧;Tī你一切所得tio̍h ê中間,tio̍h得tio̍h聰明。Tì-hūi sī kun-pún, tio̍h tit-tio̍h tì-hūi; Tī lí it-chhè só͘ tit-tio̍h ê tiong-kan, tio̍h tit-tio̍h chhang-miâ.
8你若尊重伊,伊beh hō͘你升高;你若戀慕伊,伊就hō͘你榮光。Lí nā chun-tiōng i, i beh hō͘ lí seng-koâiⁿ; Lí nā loân-bō͘ i, i chiū hō͘ lí êng-kng.
9伊beh用súi ê帽戴tī你ê頭殼;將榮光ê冕旒hō͘你。I beh ēng súi ê bō tì tī lí ê thâu-khak; Chiong êng-kng ê bián-liû hō͘ lí.
10我ê kiáⁿ,tio̍h聽來接納我ê話,就beh食長歲壽。Góa ê kiáⁿ, tio̍h thiaⁿ lâi chiap-la̍p góa ê ōe, Chiū beh chia̍h tn̂g hè-siū.
11我已經指示你智慧ê路,引chhōa你行正直ê路徑。Góa í-keng chí-sī lí tì-hūi ê lō͘, Ín-chhōa lí kiâⁿ chèng-ti̍t ê lō͘-kèng.
12你行ê時,無致到阻礙;你走,亦無致到tio̍h-tak。Lí kiâⁿ ê sî, bô tì-kàu chó͘-gāi; Lí cháu, ia̍h bô tì-kàu tio̍h-tak.
13Tio̍h執守教示,m̄-thang放鬆;Tio̍h謹慎守伊,因為伊是你ê活命。Tio̍h chip-siú kà-sī, m̄-thang pàng-sang; Tio̍h kín-sīn siú i, in-ūi i sī lí ê oa̍h-miā.
14兇惡ê人ê路莫得入;pháiⁿ人ê路莫得行。Hiong-ok ê lâng ê lō͘ bo̍h-tit ji̍p; Pháiⁿ-lâng ê lō͘ bo̍h-tit kiâⁿ.
15Tio̍h閃避伊,m̄-thang tùi hia過;Tio̍h oa̍t走離開伊,進前去。Tio̍h siám-pī i, m̄-thang tùi hia kè; Tio̍h oa̍t-cháu lī-khui i, chìn-chêng khì.
16因為伊若無害人,就bōe睏得;若無hō͘人跋倒,就睏bōe落眠。In-ūi i nā bô hāi lâng, chiū bōe khùn-tit; Nā bô hō͘ lâng poa̍h-tó, chiū khùn bōe lo̍h-bîn.
17因為in tùi兇惡得tio̍h食餅;Tùi強暴得tio̍h lim酒。In-ūi in tùi hiong-ok tit-tio̍h chia̍h-piáⁿ; Tùi kiông-pō tit-tio̍h lim-chiú.
18獨獨義人ê路,親像透早ê光,Ná照ná光,到日中晝。To̍k-to̍k gī-lâng ê lō͘, chhin-chhiūⁿ thàu-chá ê kng, Ná-chiò ná-kng, kàu ji̍t-tiong-tàu.
19pháiⁿ人ê路,親像烏暗;In tio̍h-tak m̄知甚麼緣故。Pháiⁿ-lâng ê lō͘, chhin-chhiūⁿ o͘-àm; In tio̍h-tak m̄-chai sím-mi̍h iân-kò͘.
20我ê kiáⁿ tio̍h注意聽我ê話,Àⁿ耳孔聽我所講ê。Góa ê kiáⁿ tio̍h chù-ì thiaⁿ góa ê ōe, Àⁿ hī-khang thiaⁿ góa só͘ kóng--ê.
21M̄-thang hō͘伊離開你ê目睭,Tio̍h記tiâu tī你ê心內。M̄-thang hō͘ i lī-khui lí ê ba̍k-chiu, Tio̍h kì-tiâu tī lí ê sim-lāi.
22因為chhē-tio̍h伊ê人,就得tio̍h活命;Koh thong身軀得tio̍h勇健。In-ūi chhē-tio̍h i ê lâng, chiū tit-tio̍h oa̍h-miā; Koh thong seng-khu tit-tio̍h ióng-kiāⁿ.
23你tio̍h盡力保守你ê心。因為伊是活命ê根源。Lí tio̍h chīn-la̍t pó-siú lí ê sim. In-ūi i sī oa̍h-miā ê kun-goân.
24你ê嘴tio̍h除去邪癖;你ê嘴唇tio̍h離開橫逆。Lí ê chhùi tio̍h tû-khì siâ-phiah; Lí ê chhùi-tûn tio̍h lī-khui hêng-ge̍k.
25你ê目睭tio̍h看直直;你ê目睭tio̍h看頭前。Lí ê ba̍k-chiu tio̍h khòaⁿ ti̍t-ti̍t; Lí ê ba̍k-chiu tio̍h khòaⁿ thâu-chêng.
26Tio̍h siu-pîⁿ你ê腳ê路;Tio̍h堅固你lóng總ê路途。Tio̍h siu-pîⁿ lí ê kha ê lō͘; Tio̍h kian-kò͘ lí lóng-chóng ê lō͘-tô͘.
27M̄-thang偏左偏右;Tio̍h hō͘你ê腳離開pháiⁿ。M̄-thang phian-chó phian-iū; Tio̍h hō͘ lí ê kha lī-khui pháiⁿ.