箴言 第 30 章
1Ngá-ki ê kiáⁿ A-kó͘-jíⁿ ê話,就是默示;chit-ê人對Í-thiat講,就是對Í-thiat kap O͘-kah講;Ngá-ki ê kiáⁿ A-kó͘-jíⁿ ê ōe, chiū-sī be̍k-sī; Chit ê lâng tùi Í-thiat kóng, chiū-sī tùi Í-thiat kap O͘-kah kóng;
2我比眾人khah蠢笨,也無有人ê聰明。Góa pí chèng-lâng khah chhún-pūn, Iā bô ū lâng ê chhang-miâ.
3我無學習智慧,也m̄-bat至聖ê ê知識。Góa bô ha̍k-si̍p tì-hūi, Iā m̄-bat Chì-sèng-ê ê chai-bat.
4Chī-chūi上天koh落來? Chī-chūi聚集風tī手中心? Chī-chūi包水tī衫á內? Chī-chūi定tio̍h地ê四極?伊ê名叫甚麼,伊ê kiáⁿ名叫甚麼,你知mah?Chī-chūi chiūⁿ thiⁿ koh lo̍h--lâi? Chī-chūi chū-chi̍p hong tī chhiú-tiong-sim? Chī-chūi pau chúi tī saⁿ-á-lāi? Chī-chūi tiāⁿ-tio̍h tōe ê sì-ke̍k? I ê miâ kiò sím-mi̍h, I ê kiáⁿ miâ kiò sím-mi̍h, lí chai mah?
5上帝ê話,ta̍k句lóng是過鍛鍊ê,見若óa靠伊ê,祂就做in ê藤牌。Siōng-tè ê ōe, ta̍k-kù lóng sī kè thoàn-liān ê, Kìⁿ-nā óa-khò I ê, I chiū chòe in ê tîn-pâi.
6祂ê話,你m̄-thang加添;驚了祂責備你,你就顯明是講白賊ê。I ê ōe, lí m̄-thang ke-thiⁿ; Kiaⁿ-liáu I chek-pī lí, lí chiū hián-bêng sī kóng pe̍h-chha̍t ê.
7我求你兩件事;Tī我未死ê事先,m̄-thang無hō͘我。Góa kiû Lí nn̄g kiāⁿ sū; Tī góa bē sí ê tāi-seng, m̄-thang bô hō͘ góa.
8求你hō͘虛假kap白賊離開我遠遠;hō͘我無sòng-hiong也無好額;用所tio̍h用ê米糧hō͘我食;Kiû Lí hō͘ hu-ké kap pe̍h-chha̍t lī-khui góa hn̄g-hn̄g; Hō͘ góa bô sòng-hiong iā bô hó-gia̍h; Ēng só͘ tio̍h ēng ê bí-niû hō͘ góa chia̍h;
9驚了我飽足m̄認你;講耶和華是是誰? Koh驚了我sòng-hiong就偷the̍h;致到褻瀆我ê上帝ê名。Kiaⁿ-liáu góa pá-chiok m̄-jīn Lí; kóng Iâ-hô-hoa sī chī-chūi? Koh kiaⁿ-liáu góa sòng-hiong chiū thau-the̍h; Tì-kàu siat-to̍k góa ê Siōng-tè ê miâ.
10M̄-thang對主人來講伊ê奴僕pháiⁿ話,驚了伊咒詛你,你就算做有罪。M̄-thang tùi chú-lâng lâi kóng i ê lô͘-po̍k pháiⁿ-ōe, Kiaⁿ-liáu i chiù-chó͘ lí, lí chiū sǹg-chòe ū chōe.
11有一-派ê人咒詛伊ê老父,也無kā伊ê老母祝福。Ū chi̍t-phài ê lâng chiù-chó͘ i ê lāu-pē, Iā bô kā i ê lāu-bú chiok-hok.
12有一-派ê人,家己看做清氣;總是無洗除伊ê污穢。Ū chi̍t-phài ê lâng, ka-kī khòaⁿ-chòe chheng-khì; Chóng-sī bô sóe-tû i ê ù-òe.
13有一-派ê人目睭-頭盡在高;目睭-皮也thí高-高。Ū chi̍t-phài ê lâng ba̍k-chiu-thâu chīn-chāi koâiⁿ; Ba̍k-chiu-phê iā thí koâiⁿ-koâiⁿ.
14有一派ê人伊ê牙親像劍,齒親像刀;Beh吞滅地面上困苦ê人,kap世間ê sòng-hiong人。Ū chi̍t-phài ê lâng i ê gê chhin-chhiūⁿ kiàm, khí chhin-chhiūⁿ to; Beh thun-bia̍t tōe-bīn-chiūⁿ khùn-khó͘ ê lâng, kap sè-kan ê sòng-hiong lâng.
15Gô͘-khî有兩個cha-bó͘-kiáⁿ,常常講,hō͘我,hō͘我。有三項無知足ê;連hit號無講夠額ê有四項;Gô͘-khî ū nn̄g ê cha-bó͘-kiáⁿ, siông-siông kóng, Hō͘ góa, hō͘ góa. Ū saⁿ-hāng bô ti-chiok ê; Liân hit-hō bô kóng kàu-gia̍h-ê ū sì-hāng;
16就是陰府,kap bōe懷孕ê石-thai;無夠額水ê地,kap無講,夠額ê火。Chiū-sī im-hú, kap bōe hoâi-īn ê chio̍h-thai; Bô kàu-gia̍h chúi ê tōe, kap bô kóng, Kàu-gia̍h ê hé.
17戲弄老父,看輕m̄聽thàn老母ê話,hit號人ê目睭beh hō͘山谷中ê烏鴉teh出來。 Hō͘鷹á-kiáⁿ所食。Hì-lāng lāu-pē, Khòaⁿ-khin m̄-thiaⁿ-thàn lāu-bú ê ōe, Hit-hō lâng ê ba̍k-chiu beh hō͘ soaⁿ-kok-tiong ê o͘-a teh--chhut-lâi. Hō͘ eng-á-kiáⁿ só͘ chia̍h.
18我所想bōe出ê奇妙,有三項;連我所m̄知ê有四項。Góa só͘ siūⁿ-bōe-chhut ê kî-biāu, ū saⁿ-hāng; Liân góa só͘ m̄-chai-ê ū sì-hāng.
19就是鷹鳥tī空中ê路;蛇tī石磐-téng ê路;存tī海中ê路;Lâm kap lú交合ê路。Chiū-sī eng-chiáu tī khong-tiong ê lō͘; Chôa tī chio̍h-pôaⁿ-téng ê lō͘; Chûn tī hái-tiong ê lō͘; Lâm kap lú kau-ha̍p ê lō͘.
20淫婦ê路也是án-ni,伊食了拭伊ê嘴;就講,我無行pháiⁿ。Îm-hū ê lō͘ iā sī án-ni, I chia̍h-liáu chhit i ê chhùi; Chiū kóng, Góa bô kiâⁿ pháiⁿ.
21為tio̍h三項地搖choah,連擔當bōe起ê有四項。Ūi-tio̍h saⁿ-hāng tōe iô-choah, Liân tam-tng bōe-khí-ê ū sì-hāng.
22就是奴僕做王。戇人食夠額;Chiū-sī lô͘-po̍k chòe ông. Gōng-lâng chia̍h kàu-gia̍h;
23無人-iân ê女子出嫁;女婢續接主母。Bô lâng-iân ê lú-chú chhut-kè; Lú-pī sòa-chiap chú-bú.
24地面上有sì-項微細ê物,總是極知識。Tōe-bīn-chiūⁿ ū sì-hāng bî-sòe ê mi̍h, Chóng-sī ke̍k tì-sek.
25Káu-hiā是無力ê種類,總是tī夏天ê時備辦米糧。Káu-hiā sī bô-la̍t ê chéng-lūi, Chóng-sī tī hē-thiⁿ ê sî pī-pān bí-niû.
26Sa-hoan是軟弱ê種類,總是tī石磐-中起厝。Sa-hoan sī loán-jio̍k ê chéng-lūi, Chóng-sī tī chio̍h-pôaⁿ-tiong khí-chhù.
27草蜢無君王,總是lóng會分隊出去。Chháu-meh bô kun-ông, Chóng-sī lóng ōe hun-tūi chhut-khì.
28Siān-人用手擒,總是tiàm tī王宮。Siān-lâng ēng chhiú khîⁿ, Chóng-sī tiàm tī ông-kiong.
29步行威風ê有三項,連行踏威風ê有四項。Pō͘-kiâⁿ ui-hong-ê ū saⁿ-hāng, Liân kiâⁿ-ta̍h ui-hong-ê ū sì-hāng.
30Sai,就是野獸中第一猛ê,無為tio̍h別物來閃避。Sai, chiū-sī iá-siù tiong tē-it béng ê, Bô ūi-tio̍h pa̍t-mi̍h lâi siám-pī.
31La̍h-káu,kap公ê山羊;以及無人抵敵ê君王。La̍h-káu, kap kang ê soaⁿ-iûⁿ; Í-ki̍p bô lâng tí-te̍k ê kun-ông.
32你若自高戇戇做,á是存pháiⁿ念頭;tio̍h用手掩嘴。Lí nā chū-ko gōng-gōng chòe, Á-sī chûn pháiⁿ liām-thâu; tio̍h ēng chhiú ng chhùi.
33Phah牛-leng ōe成ni-iû,Phah-tio̍h phīⁿ ōe出-血;親像án-ni激受氣能起相爭。Phah gû-leng ōe chiâⁿ ni-iû, Phah-tio̍h phīⁿ ōe chhut-huih; Chhin-chhiūⁿ án-ni kek siū-khì ōe khí saⁿ-chiⁿ.
箴言 第 31 章
1Má-sat 王 Lī-bō͘-i-le̍k ê話,就是伊ê老母所教示ê。Má-sat ông Lī-bō͘-i-le̍k ê ōe, chiū-sī i ê lāu-bú só͘ kà-sī ê.
2我ê kiáⁿ ah,tio̍h怎樣?我親生ê kiáⁿ ah,tio̍h怎樣?我下願得tio̍h ê kiáⁿ ah,tio̍h怎樣ah?Góa ê kiáⁿ ah, tio̍h cháiⁿ-iūⁿ? góa chhin-siⁿ ê kiáⁿ ah, tio̍h cháiⁿ-iūⁿ? Góa hē-goān tit-tio̍h ê kiáⁿ ah, tio̍h cháiⁿ-iūⁿ ah?
3M̄-thang將你ê精力hō͘婦人人,你ê所行m̄-thang thàn hiah-ê敗壞王ê。M̄-thang chiong lí ê cheng-le̍k hō͘ hū-jîn-lâng, Lí ê só͘ kiâⁿ m̄-thang thàn hiah ê pāi-hoāi ông ê.
4Lī-bō͘-i-le̍k ah,lim酒m̄是王所合宜,m̄是王所合宜;王親講,厚酒tī toh落?也是無合宜。Lī-bō͘-i-le̍k ah, lim-chiú m̄-sī ông só͘ ha̍p-gî, m̄-sī ông só͘ ha̍p-gî; Ông-chhin kóng, Kāu-chiú tī toh-lo̍h? iā sī bô ha̍p-gî.
5驚了in lim落去就bōe記得律法;偏斷一切受苦ê人ê案件。Kiaⁿ-liáu in lim--lo̍h-khì chiū bōe-kì-tit lu̍t-hoat; Phian-toàn it-chhè siū-khó͘ ê lâng ê àn-kiāⁿ.
6厚酒tio̍h hō͘ beh死ê人,酒tio̍h hō͘ khó͘-心ê人;Kāu-chiú tio̍h hō͘ beh sí ê lâng, Chiú tio̍h hō͘ khó͘-sim ê lâng;
7hō͘伊lim-了bōe記得伊ê sòng-hiong;無koh記得伊ê艱苦。Hō͘ i lim-liáu bōe-kì-tit i ê sòng-hiong; Bô koh kì-tit i ê kan-khó͘.
8你tio̍h為tio̍h啞口ê來開嘴;為tio̍h一切無依óa-ê,來伸in ê冤。Lí tio̍h ūi-tio̍h é-káu-ê lâi khui-chhùi; Ūi-tio̍h it-chhè bô i-óa--ê, lâi sin in ê oan.
9你tio̍h開嘴照公義判斷;為tio̍h困苦kap sòng-hiong-ê伸冤。Lí tio̍h khui-chhùi chiàu kong-gī phòaⁿ-toàn; Ūi-tio̍h khùn-khó͘ kap sòng-hiong-ê sin-oan.
10有châi-tek ê婦人人是誰 ōe chhē-tio̍h ah?伊ê kà-直大大贏過寶石。Ū châi-tek ê hū-jîn-lâng chī-chūi ōe chhē-tio̍h ah? I ê kà-ti̍t tōa-tōa iâⁿ-kè pó-chio̍h.
11伊ê丈夫ê心óa靠伊,Lóng無欠缺財利。I ê tiōng-hu ê sim óa-khò i, Lóng bô khiàm-kheh châi-lī.
12I一世人ê日,Hō͘丈夫有利益無損害。I chi̍t-sì-lâng ê ji̍t, Hō͘ tiōng-hu ū lī-ek bô sún-hāi.
13伊chhē綿羊ê門kap iù-môa,甘心用手做工。I chhē mî-iûⁿ ê mn̂g kap iù-môa, Kam-sim ēng chhiú chòe kang.
14伊親像seng-lí船,Tùi遠遠運伊ê米糧來。I chhin-chhiūⁿ seng-lí chûn, Tùi hn̄g-hn̄g ūn i ê bí-niû lâi.
15天bē kng,i就起-來,用食物分hō͘家內ê人;將應該做ê工分派女婢。Thiⁿ bē kng, i chiū khí-lâi, Ēng chia̍h-mi̍h pun hō͘ ke-lāi ê lâng; Chiong eng-kai chòe ê kang hun-phài lú-pī.
16伊chim-chiok看田園,就買伊;用伊ê手所thàn-ê,來栽種葡萄園。I chim-chiok khòaⁿ chhân-hn̂g, chiū bóe i; Ēng i ê chhiú só͘-thàn-ê, lâi chai-chèng phû-tô-hn̂g.
17伊用氣力hâ腰,Hō͘手骨giám硬。I ēng khùi-la̍t hâ-io, Hō͘ chhiú-kut giám-ngī.
18伊知所經營ê有利益;伊ê燈thong暝無hoa。I chai só͘ keng-êng-ê ū lī-ek; I ê teng thong-mî bô hoa.
19伊ê手the̍h a̍k-á,伊ê手-心岸pháng-chhia。I ê chhiú the̍h a̍k-á, I ê chhiú-sim hōaⁿ pháng-chhia.
20伊出手賑濟艱苦人;伸手幫贊sòng-hiong人。I chhut-chhiú chín-chè kan-khó͘ lâng; Chhun-chhiú pang-chān sòng-hiong lâng.
21伊無因為落雪,為家內ê人掛慮;因為全家lóng穿朱紅ê衣服。I bô in-ūi lo̍h-seh, ūi ke-lāi ê lâng khòa-lū; In-ūi choân-ke lóng chhēng chu-âng ê i-ho̍k.
22伊為家己做súi ê毯á;伊所穿ê就是幼苧布kap紫色ê布。I ūi ka-kī chòe súi ê thán-á; I só͘ chhēng-ê chiū-sī iù-tōe-pò͘ kap chí-sek ê pò͘.
23伊ê丈夫tī城門口人人bat伊;因為伊kap本地ê長老相kap坐。I ê tiōng-hu tī siâⁿ-mn̂g-kháu lâng-lâng bat i; In-ūi i kap pún-tōe ê tióng-ló saⁿ-kap chē.
24伊做幼苧布ê衣裳去賣;Koh將腰帶賣hō͘ seng-lí人。I chòe iù-tōe-pò͘ ê i-chiûⁿ khì bōe; Koh chiong io-tòa bōe hō͘ seng-lí lâng.
25氣力kap威儀是伊ê衣服;伊想tio̍h將來ê景況,就歡喜笑。Khùi-la̍t kap ui-gî sī i ê i-ho̍k; I siūⁿ-tio̍h chiong-lâi ê kéng-hóng, chiū hoaⁿ-hí chhiò.
26I開嘴就講知識ê話;伊ê舌有仁慈ê教示。I khui-chhùi chiū kóng tì-sek ê ōe; I ê chi̍h ū jîn-chû ê kà-sī.
27伊chim-chiok看家內ê事,無食閒飯。I chim-chiok khòaⁿ ke-lāi ê sū, Bô chia̍h êng- pn̄g.
28伊ê kiáⁿ兒起來稱伊有福氣;伊ê丈夫也o-ló伊,I ê kiáⁿ-jî khí-lâi chheng i ū hok-khì; I ê tiōng-hu iā o-ló i,
29講,Cha-bó͘-kiáⁿ好德行ê chōe-chōe,獨獨你kài第一ê。Kóng, Cha-bó͘-kiáⁿ hó tek-hēng--ê chōe-chōe, To̍k-to̍k lí kài-tē-it ê.
30好人才是虛假ê,súi也是空空;獨獨敬畏耶和華ê婦人人beh得tio̍h o-ló。Hó jîn-châi sī hu-ké ê, súi iā sī khang-khang; To̍k-to̍k kèng-ùi Iâ-hô-hoa ê hū-jîn-lâng beh tit-tio̍h o-ló.
31伊ê手所做ê效果kui i;伊ê工tī城門beh o-ló伊。I ê chhiú só͘ chòe ê hāu-kó kui i; I ê kang tī siâⁿ-mn̂g beh o-ló i.
傳道書 第 1 章
1Tī耶路撒冷做王,大衛ê kiáⁿ,傳道ê話。Tī Iâ-lō͘-sat-léng chòe-ông, Tāi-pi̍t ê kiáⁿ, Thoân-tō ê ōe.
2傳道ê講,空虛ê空虛;空虛ê空虛;凡事lóng是空虛。Thoân-tō--ê kóng, Khang-hu ê khang-hu; khang-hu ê khang-hu; hoān-sū lóng sī khang-hu.
3人一切ê tio̍h磨,就是伊tī日光ê下面所tio̍h磨ê有甚麼利益ah?Lâng it-chhè ê tio̍h-bôa, chiū-sī i tī ji̍t-kng ê ē-bīn só͘ tio̍h-bôa-ê ū sím-mi̍h lī-ek ah?
4一代過去,koh一代來,總是地猶原tī-teh。Chi̍t-tāi kè-khì, koh chi̍t-tāi lâi, chóng-sī tōe iû-goân tī-teh.
5日出,日落,緊緊走倒tńg伊所出來ê所在。Ji̍t-chhut, ji̍t-lo̍h, kín-kín cháu tò-tńg i só͘ chhut-lâi ê só͘-chāi.
6風吹ǹg南,koh倒tńg ǹg北,轉旋無soah,也倒tńg tī伊轉旋ê環。Hong chhe ǹg lâm, koh tò-tńg ǹg pak, tńg-se̍h bô soah, iā tò-tńg tī i tńg-se̍h ê khoân.
7江河lóng流落海,總是海也無滿;江河流到toh落,就koh流到hia。Kang-hô lóng lâu-lo̍h hái, chóng-sī hái iā bô móa; kang-hô lâu kàu toh-lo̍h, chiū koh lâu kàu hia.
8萬事勞苦到極,人講bōe盡;目睭看,看bōe飽,耳孔聽,聽bōe tīⁿ。Bān-sū lô-khó͘ kàu-ke̍k, lâng kóng bōe chīn; ba̍k-chiu khòaⁿ, khòaⁿ bōe pá, hī-khang thiaⁿ, thiaⁿ bōe tīⁿ.
9所beh有ê,是前已經有,所beh做ê是前已經做;tī日光ê下面無有新ê事。Só͘ beh ū ê, sī chêng í-keng ū, só͘ beh chòe--ê sī chêng í-keng chòe; tī ji̍t-kng ê ē-bīn bô ū sin ê sū.
10kiám有甚麼事,人thang kí伊講,你看chit-ê是新ê?Tī咱以前ê世代,早早已經有lah。Kiám ū sím-mi̍h sū, lâng thang kí i kóng, Lí khòaⁿ chit-ê sī sin ê? Tī lán í-chêng ê sè-tāi, chá-chá í-keng ū lah.
11已經過ê世代,無人記得;將來ê世代,後來ê人也bōe記得。Í-keng kè ê sè-tāi, bô lâng kì-tit; chiong-lâi ê sè-tāi, āu-lâi ê lâng iā bōe-kì-tit.
12我傳道ê,bat tī耶路撒冷做以色列王。Góa Thoân-tō--ê, bat tī Iâ-lō͘-sat-léng chòe Í-sek-lia̍t ông.
13我專心用智慧研究查考天下所做一切ê事,就知上帝所hō͘人tio̍h磨ê是苦痛ê tio̍h磨。Góa choan-sim ēng tì-hūi gián-kiù chhâ-khó thiⁿ-ē só͘ chòe it-chhè ê sū, chiū chai Siōng-tè só͘ hō͘ lâng tio̍h-bôa--ê sī khó͘-thàng ê tio̍h-bôa.
14我看見日光ê下面所做一切ê事;看ah,lóng是空虛,lóng是掠風。Góa khòaⁿ-kìⁿ ji̍t-kng ê ē-bīn só͘ chòe it-chhè ê sū; khòaⁿ ah, lóng sī khang-hu, lóng sī lia̍h-hong.
15彎曲ê bōe能hō͘伊直,缺陷ê bōe能算得。Oan-khiau--ê bōe-ōe hō͘ i ti̍t, khoat-hām--ê bōe-ōe sǹg--tit.
16我ê心內想講,看ah,我得tio̍h大智慧,贏過我以前一切tī耶路撒冷ê人;koh我心歷過chōe-chōe智識kap知bat。Góa ê sim-lāi siūⁿ kóng, Khòaⁿ ah, góa tit-tio̍h tōa tì-hūi, iâⁿ-kè góa í-chêng it-chhè tī Iâ-lō͘-sat-léng ê lâng; koh góa sim le̍k-kè chōe-chōe tì-sek kap chai-bat.
17我專心致意ài知智慧,ài知顛狂kap愚戇,就知這也是掠風。Góa choan-sim tì-ì ài chai tì-hūi, ài chai tian-kông kap gû-gōng, chiū chai che iā-sī lia̍h-hong.
18因為chōe-chōe智慧就chōe-chōe煩惱,加添知bat就加添憂傷。In-ūi chōe-chōe tì-hūi chiū chōe-chōe hoân-ló, ke-thiⁿ chai-bat chiū ke-thiⁿ iu-siong.